سیرموک؛ سیرموک چیست؟ در کجا‌ها یافت می‌شود؟ و چه غذاهایی می‌شود با آن پخت؟

سیرموک یا سیر وحشی به کواری کؤمۆران یا جیکه (نام علمی: Allium canadense) گیاهی است چندساله از راسته مارچوبه‌سانان و خانواده نرگسیان و سرده سیر که از طریق بذر و پیاز تکثیر می‌یابد. ریشه‌ها به قسمت پیاز متصلند و تار مانند و رشته‌ای بوده، به پیاز قهوه‌ای رنگ متصل می‌شوند.

کد خبر: ۶۴۸۶

تاریخ: ۰۳ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۲:۴۱

راستان | سیرموک یا سیر کوهی یکی از گیاهان دارویی و خوراکی بومی ایران است که با آغاز فصل بهار، در دامنه‌های سرسبز کوهستانی جوانه می‌زند. این گیاه خودرو، نه تنها طعمی مطبوع و منحصر‌به‌فرد دارد، بلکه دارای خواص درمانی زیادی نیز هست که آن را به یکی از گنجینه‌های طبیعی غرب ایران تبدیل کرده است. در این مقاله به بررسی محل رویش سیرموک، خواص دارویی آن، و غذا‌هایی که می‌توان با این گیاه خوش‌عطر تهیه کرد می‌پردازیم.

سیرموک در کجا‌ها یافت می‌شود؟

به گزارش راستان سیرموک بیشتر در نواحی کوهستانی و مرطوب غرب ایران، به‌ویژه در استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان و کهگیلویه و بویراحمد رشد می‌کند. این گیاه معمولاً از اواخر اسفند تا اواسط اردیبهشت در طبیعت یافت می‌شود و در ارتفاعات زاگرس و دشت‌های سرسبز، در لابه‌لای سنگ‌ها و بوته‌های خودرو می‌روید. مردم محلی هر ساله با آغاز بهار برای جمع‌آوری سیرموک به دامنه‌های کوه می‌روند.

خواص دارویی سیرموک:

سیرموک سرشار از ترکیبات گوگردی، آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌هایی است که آن را به یک گیاه دارویی پرکاربرد تبدیل کرده‌اند. برخی از مهم‌ترین خواص سیرموک عبارتند از:

ضدعفونی‌کننده طبیعی: سیرموک خاصیت آنتی‌باکتریال داشته و در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش دارد.

کاهش‌دهنده فشار خون و کلسترول: مانند سیر معمولی، مصرف سیرموک به سلامت قلب کمک می‌کند.

تقویت گوارش و اشتها: این گیاه با تحریک آنزیم‌های گوارشی، به هضم بهتر غذا کمک می‌کند.

خاصیت سم‌زدایی: مصرف منظم آن موجب پاکسازی کبد و خون می‌شود.

ضد التهاب و ضد ویروس: مصرف آن به‌ویژه در فصل سرماخوردگی می‌تواند نقش پیشگیرانه داشته باشد.

کاربرد سیرموک در آشپزی:

سیرموک یکی از مواد اولیه محبوب در غذا‌های محلی غرب کشور است. طعم خاص آن، که چیزی بین پیازچه و سیر است، موجب شده تا در انواع غذا‌ها به کار گرفته شود. از جمله غذا‌های معروف با سیرموک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کوکو سیرموک: ترکیبی از سیرموک خردشده، تخم‌مرغ، آرد و ادویه که در روغن سرخ می‌شود.

دمپخت سیرموک: برنج معطر پخته شده با سیرموک و زردچوبه.

بورانی سیرموک: ترکیب سیرموک پخته شده با ماست، سیر و نعناع خشک.

املت سیرموک: مناسب برای صبحانه‌ای مقوی یا شام سبک.

استفاده در آش محلی: به‌خصوص در آش ترخینه یا آش دوغ کردستان و کرمانشاه.

سیرموک نه تنها یک گیاه خوراکی خوش‌طعم است، بلکه با خواص دارویی متعددش، جایگاه ویژه‌ای در طب سنتی و آشپزی محلی دارد. حفظ این گیاه ارزشمند و آموزش مصرف پایدار آن می‌تواند به حفظ تنوع زیستی مناطق کوهستانی و سلامت جوامع محلی کمک کند. اگر به دنبال تجربه‌ای متفاوت و سالم در آشپزی هستید، پیشنهاد می‌کنیم حتماً از سیرموک در دستور‌های غذایی‌تان استفاده کنید.

غذای محبوب با سیرموک

در استان فارس با استفاده از سیرموک نوعی پلو پخته می‌شود که شبیه سبزی پلو طبخ می‌شود. و به آن دمپخت سیرموک گفته می‌شود و گاهی نیز با گوشت لایی طبخ میگردد. این پلو در روز‌های ابتدایی سال و خصوصاً عید نوروز بسیار طرفدار دارد.

همچنین در استان بوشهر و گناوه و حومه و لامرد و مهر در اواخر پاییز و اوایل زمستان آن را با ارد نان و ادویه مخلوط کرده و نانی به اسم بلبل تهیه میکنند سپس جیکه‌ای را که با کمی زرشک تفت داده‌اند و ادویه‌هایی مانند فلفل نمک و نمک به آن زده‌اند را دولای آن می‌گذارند و روی تابه می‌پزند و با کمی کره سرو می‌کنند که این غذا طرفداران بسیاری دارد.