افزایش قیمت بنزین کلید خورد

راستان | بر اساس تصاویر منتشر شده از مصوبه هیات دولت، مصوب شده که قیمت حامل‌های انرژی باید تدریجی افزایش پیدا کند و هزینه سوخت بیشتر از سهمیه نیز باید افزایش پیدا کند.

باشگاه خبرنگاران جوان با انتشار تصاویر مصوبه هیئت دولت نوشته است که گام اولیه گران‌ کردن بنزین توسط دولت برداشته شد.

در این مصوبه که ۲۷ شهریور امسال به تصویب هیات وزیران رسیده و ۱۳ مهرماه ابلاغ شده، شیوه افزایش قیمت بنزین مشخص شده است. بر اساس این مصوبه، مقرر شده فاصله قیمت بنزین و گاز سی.ان.جی افزایش پیدا کند تا مردم به استفاده از گاز سی.ان.جی تشویق شوند. در بخش دیگری از مصوبه دولت به اعمال سقف سهمیه‌ برای دریافت بنزین و چند نرخی شدن آن تاکید شده است. (قیمت بالاتر بنزین برای مصارف بالاتر از سهمیه). همچنین مقرر شده هزینه حمل بنزین و حق‌العمل جایگاه‌های سوخت را مردم بپردازند. بر اساس بخش دیگری از مصوبه دولت، مقرر شده هر سال قیمت بنزین متناسب با تورم گران شود. طبق مصوبه دولت همچنین مقرر شده اعطای سهمیه بنزین به طور ریالی و نه مقداری، تا آذرماه سال آینده اجرایی شود.

هدف از افزایش پلکانی قیمت بنزین چیست؟

به گزارش اقتصاد آنلاین، کارشناسان معتقدند اجرای تدریجی این سیاست چند مزیت اصلی دارد. نخست اینکه از بروز شوک اقتصادی جلوگیری می‌کند؛ زیرا افزایش یک‌باره قیمت بنزین می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و در نتیجه قیمت تمام‌شده بسیاری از کالاها و خدمات را بالا ببرد. دوم اینکه اجرای مرحله‌ای آن به دولت، کسب‌وکارها و خانوارها فرصت می‌دهد تا رفتار مصرفی و اقتصادی خود را با تغییرات قیمت سازگار کنند؛ از جمله کاهش مصرف، بهینه‌سازی انرژی و استفاده از وسایل نقلیه کم‌مصرف‌تر.

از سوی دیگر افزایش تدریجی می‌تواند مقاومت اجتماعی را کاهش دهد، زیرا مردم فشار افزایش قیمت را به‌صورت تدریجی احساس می‌کنند. همچنین این روش امکان هدفمندتر کردن یارانه‌ها و جبران اثرات افزایش قیمت برای دهک‌های پایین درآمدی را فراهم می‌کند.

برای موفقیت سیاست اصلاح تدریجی، لازم است دولت مجموعه‌ای از ابزارهای مکمل را همزمان به‌کار گیرد. از جمله تعیین بازه‌های زمانی مشخص برای افزایش نرخ، طراحی مدل چندنرخی (یارانه‌ای، نیمه‌آزاد و آزاد) بر اساس میزان مصرف، اختصاص بخشی از درآمد حاصل از اصلاح قیمت به حمایت‌های نقدی یا خدماتی برای اقشار کم‌درآمد، و توسعه حمل‌ونقل عمومی برای فراهم شدن گزینه‌های جایگزین.

کنترل قاچاق سوخت نیز از دیگر محورهای حیاتی در اجرای این طرح است. اختلاف زیاد بین قیمت داخلی و قیمت منطقه‌ای می‌تواند زمینه‌ساز افزایش قاچاق شود؛ بنابراین تقویت سامانه‌های نظارتی و رهگیری سوخت در این مرحله ضروری خواهد بود.

چالش‌ها و مخاطرات احتمالی افزایش پلکانی قیمت بنزین 

با وجود مزایای یادشده، کارشناسان هشدار می‌دهند که حتی افزایش تدریجی قیمت سوخت نیز بدون اثر تورمی نخواهد بود. اگر سیاست‌های جبرانی و حمایتی به درستی اجرا نشود، فشار بر دهک‌های پایین درآمدی افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، نبود زیرساخت‌های کافی در حمل‌ونقل عمومی و ضعف در اطلاع‌رسانی می‌تواند موجب نارضایتی عمومی شود. همچنین این سیاست ممکن است افراد زیادی را به سمت ذخیره‌سازی بنزین سوق دهد که این موضوع خود منجر به ایجاد ازدحام در پمپ بنزین‌ها پیش از زمان افزایش قیمت بنزین خواهد شد.

پیشینه سیاست افزایش پلکانی قیمت بنزین در ایران

ایران پیش‌تر نیز تجربه افزایش پلکانی قیمت بنزین را داشته است. در دولت اصلاحات، قیمت بنزین هر سال متناسب با نرخ تورم افزایش یافت؛ به طوری که از ۱۶۰ ریال در سال ۱۳۷۶ به ۸۰۰ ریال در سال ۱۳۸۳ رسید. اما در دولت بعدی، این روند متوقف شد و سیاست سهمیه‌بندی و قیمت‌گذاری دوگانه (یارانه‌ای و آزاد) جایگزین آن شد.

اکنون به نظر می‌رسد دولت چهاردهم با مصوبه جدید خود قصد دارد به سمت اصلاح تدریجی قیمت سوخت بازگردد، اما با سازوکاری متفاوت و با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و اجتماعی روز. هدف نهایی این سیاست، دستیابی به تعادل در مصرف انرژی، کاهش فشار بودجه‌ای ناشی از یارانه‌ها و حرکت به سوی مصرف بهینه و عادلانه‌تر سوخت عنوان شده است. با این حال زمان دقیق اجرای این طرح هنوز مشخص نیست.