عطاری‌های ایران و سرزمین عجایب؛ نسخه‌پیچی با پودر مارمولک، روغن خرس و سگ آبی!

در دل کوچه‌های قدیمی، عطاری‌ها هنوز با همان سر و شکل ساده قدیمی حاضر هستند و در اولین لحظه ورود به یک عطاری بمبی از بو‌های مختلف است که مشام را پر می‌کند، اما نیم نگاهی به قفسه‌های برخی عطاری‌ها، خبر از دنیایی متفاوت‌تر می‌دهد.

هر کدام سرزمین عجایبی هستند که در کنار بسته‌های آویشن و گل‌گاوزبان، شیشه‌هایی از روغن مار، چربی خرس و مارمولک خشک شده را جای داده‌اند. هر کدام خواص عجیب و غریبی دارند و اگر قرار باشد لیستی مشترک از اثرگذاری آنها نوشت، می‌توان درمان‌های ادعایی مانند بهبود عملکرد سیستم عصبی، رفع درد‌های مفاصل، افزایش انرژی بدن و ... را در این لیست جای داد.

ابهام در مورد کالا‌های فروخته شده در عطاری‌ها زمانی بیشتر می‌شود که برخی کالا‌های نادر و دور از دسترس با قیمت‌های چند صد هزار تومانی می‌فروشند و برخی هم مانند همیشه در لیست ممنوعه‌های مواد مخدر جای دارند. گشت و گذار در خیابان‌های شهر، نشان می‌دهد عطاری‌ها که روزگاری فقط پناهگاه گیاهان دارویی بودند، حالا به ویترینی از مواد گیاهی و حیوانی عجیب تبدیل شده‌اند؛ از روغن مار گرفته تا مارمولک‌های پودر شده.

پودر مارمولک با وعده درمان

نامش را گذاشته‌اند ماهی سمنقور یا ماهی شنزار، اما خط و ربطش او را به خانواده‌ها مارمولک‌ها مرتبط می‌کند. این جانور سال‌هاست که به جای قدم زدن در میان شنزارها، آنطور که عطاری‌ها ادعا می‌کنند، شکار شده و در شیشه عطاری‌ها جای می‌گیرند. بعضی از عطاری‌ها این جانور دو زیست را به صورت خشک شده می‌فروشند و برخی هم برای راحتی کار مشتری، آنها را پودر کرده و ۱۰ گرم آن را با قیمت ۴۳۵ هزار تومان به فروش می‌رسانند.

سگ آبی برای خوشحالی

در بسته‌های چند گرمی گوشه عطاری، یک اسم خاص بیشتر از همه جلب توجه می‌کند؛ «جند بیدستر». یکی از عطاری‌هایی که چنین دارویی را به فروش می‌رساند، در مورد جند بیدستر توضیح می‌دهد: «این یک غده از سگ آبیه، که باعث درمان درد‌های عصبی، ناراحتی‌های روحی و ضایعات سیفلیسی و امراض عفونی میشه.»

اینکه چطور بخشی از بدن سگ آبی در شرایطی که سگ‌های آبی در ایران رو به انقراض هستند، از ویترین عطاری‌ها سر درآورده‌اند، سوالی است که عطاری جوابی برای آن نداشت، اما این را می‌دانست که «این محصول در دو نوع درجه یک و درجه دو عرضه می‌شن، جند بیدستر کامل وزنی بین ۸۰ تا ۱۰۰ گرم دارد که ما برای تعدیل شدن قیمتا، ۱۰ گرم رو ۲۲۰ تومن می‌فروشیم.»

دارو‌های آغشته به افیون

فروش دارو‌های ترک اعتیاد با دوز پایین مواد مخدر، همان نقطه تاریک فعالیت برخی عطاری‌هاست که در تمام سال‌های گذشته به محل درگیری وزارت بهداشت با عطاری‌های متخلف شده است.

اما در میان نام‌های شناخته شده‌ای مانند قرص و شربت متادون؛ نام‌های کمتر شنیده شده‌ای مانند ناس، صابون تریاک، غلاف خشخاش و... به فروش می‌رسند. هر چند نام این دسته از کالا‌های عطاری با افیون پیوند خورده است، اما فروشندگان با آرامش خیال از خنثی شدن اثر مخدر این محصولات می‌گویند و آن را به فروش می‌رسانند.

ناس یکی از این محصولات است و ترکیب ناس با بزاق دهان موجب می‌شود تا فرد احساس سرخوش و خوشحالی کاذبی را تجربه کند. یک عطاری از مشهد، در سایت خرید و فروش آنلاین در توضیح فروش یک بسته ۲۰ گرمی ناس نوشته است: «۲۵۰ هزار تومان فروخته می‌شود. ارسال به سراسر کشور داریم.»

صابون تریاک در شبیه‌ترین رنگ به ماده مخدر تریاک، در قالب یک صابون معمولی، بسته‌بندی شده و با قیمت ۱۰۵ هزار تومان به دست خریدار می‌رسد. فروشنده یکی از عطاری‌ها در توضیح این محصول بر قدیمی بودن و اثرگذاری بالایش تأ‌کید می‌کند و معتقد است: «این صابون خواص زیادی برای پوست داره، صابون‌های تریاک لطیف کننده ترمیم کننده و عمیقا پاک کننده است و جوش‌های سر سیاه و خال‌های ریز را ناپدید میکنن.»

روغن خرس و مار به قیمت مقطوع

پای ثابت خیلی از عطاری‌ها، همان روغن‌هایی است که نام برخی از آنها، داستان غیرقانونی بودنشان را عیان می‌کند. روغن خرس یکی از عجیب‌ترین روغن‌های موجود در دکان عطارهاست که در کنار روغن مار و مورچه به فروش می‌رسند. هر چند گذر زمان موجب شده است، تا شنیدن دارویی ترکیب شده با روغن مار در شیشه‌های ۵۲ هزار تومانی، برای بسیاری عادی جلوه کند، اما روغن خرس جز آن اسامی است که راحت نمی‌توان شنید و از آن گذشت.

فروشنده‌های مدعی فروش روغن خرس با قیمت ۳۴۹ هزار تومان برای یک شیشه ۱۰ گرمی، با لیست کردن خواصی مانند بهبود درد آرتروز، سیاتیک، دیسک، دررفتگی، فلج عضلانی و‌ام اس؛ تلاش می‌کنند تا مشتریان بیشتری برای خود جذب کنند.

منبع: همشهری