سلاف فواخرجی برنده جایزه ویژه بهترین بازیگر زن جشنواره فجر ۱۴۰۴ کیست و چطور به فیلم ایرانی «سرزمین فرشته‌ها» رسید؟

راستان| سلاف فواخرجی (متولد ۲۷ ژوئیه ۱۹۷۷ در لاذقیه) یکی از بازیگران شناخته‌شده‌ی صحنه، تلویزیون و سینمای جهان عرب است؛ بازیگری که از تئاتر دانشگاهی آغاز کرد، در آثار پرپرسروصدای تلویزیونی نقش‌های شاخصی گرفت و در طول دو دهه به چهره‌ای تبدیل شد که هم طرفداران پرشمار دارد و هم منتقدانِ جنجالی.

آغاز مسیر: از مجسمه‌سازی تا صحنه

فواخرجی تحصیلات دانشگاهی در رشتهٔ باستان‌شناسی و آموزش هنر (از جمله مطالعهٔ مجسمه‌سازی در مؤسسهٔ ادهم اسماعیل) را پشت سر گذاشت و نخستین تجربه‌های حرفه‌ای‌اش را روی صحنه تئاتر به‌دست آورد. این پس‌زمینهٔ هنری در انتخاب جنس نقش‌ها و ظرافت‌های بازیِ او قابل مشاهده است.

ورود به تلویزیون

او با مجموعه‌های درام محبوب در سوریه و سپس با نقش‌آفرینی در سریال‌هایی نظیر «اسمهان» و نقش‌های سینمایی، جایگاه خود را تثبیت کرد؛ برخی از آثار او در بازار جهانی عرب‌زبان نیز بازتاب یافتند و در جشنواره‌ها دیده شدند. تحلیل‌گران می‌گویند ویژگی او، تلفیق ظرافتِ بازیگری کلاسیک با حس اکتینگِ قابل‌فهم برای تماشاگر عام است.

محور جنجال: مواضع سیاسی فواخرجی

از زمان آغاز اعتراضات ۲۰۱۱، فواخرجی در زمره هنرمندانی قرار گرفت که مواضعی همراستا با روایت رسمی دمشق اتخاذ کردند؛ او بارها از بشار اسد حمایت کرد.

اخراج از صنف و بحران اعتبار

در بهار ۲۰۲۵، اتحادیه‌ی هنرمندان سوریه تصمیم به حذفِ نامِ او از فهرست اعضا گرفت؛ اقدامی که واکنش‌های گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برانگیخت و وضعیت او را از منظر حرفه‌ای پیچیده‌تر کرد. این اتفاق به دلیل دیدگاه‌های سیاسی این بازیگر بود.

زندگی شخصی و جابه‌جاییِ محلِ کار

سلاف فواخرجی متولد لاذقیه است؛ پدر و مادرِ او فعال در زمینه‌های فرهنگی بودند و او در دمشق تحصیل کرد. در یک دههٔ اخیر اخبار و اظهارنظر‌هایی دربارهٔ مقیم شدنش در مصر منتشر شده؛ خودِ او بار‌ها در واکنش به شایعات دربارهٔ اقامت یا پناهندگی توضیح داده و گفته که حضورش در مصر انتخابِ کاری و شخصی بوده و به‌خاطر موقعیت‌های حرفه‌ای و زندگی امن‌تر بوده است. تحلیلگران می‌گویند مهاجرت یا جابجاییِ محلِ کارِ هنرمندان سوریه‌ای همواره با لایه‌های سیاسی و امنیتی همراه بوده و در مورد او نیز چنین است.

نگاهی به کارنامه کاری: بازی انتخابی یا تطبیق‌پذیر؟ 

نکته‌ای که در مرور فیلم‌ها و مجموعه‌های سلاف دیده می‌شود، تنوع ژانری است: از نقش‌های تاریخی و بایوگرافیک تا درام‌های معاصر. برخی ناظران او را بازیگری خوانده‌اند که نقش‌های زنانهٔ پیچیده را می‌پذیرد و برخی دیگر می‌گویند او بیشتر نقش‌هایی را انتخاب کرده که ستاره‌پذیری و تصویر عمومی‌اش را تقویت کند. این نوع تقسیم‌بندی، ربط نزدیکی به استراتژیِ مدیریت تصویرِ عمومی در دنیای هنر عرب دارد.

آینده سلاف فواخرجی در بازار منطقه‌ایِ سینما و تلویزیون

فواخرجی هم‌چنان بازیگری دارای برند است؛ اما برندِ او دیگر صرفاًِ هنری نیست، جنبه‌های سیاسی و اجتماعی هم آن را شکل داده‌اند. پیش‌بینیِ تحلیلی این است که مسیر حرفه‌ای او در سال‌های پیش‌رو بسته به تصمیمات پروژه‌ای و واکنش بازارِ عرب و نیز وضعیت روابط سیاسیِ منطقه می‌تواند یا تعدیل شود یا تشدیدِ تنش‌ها را تجربه کند. برای پژوهش‌گران فرهنگِ رسانه‌ای، موردِ او نمونه‌ای آموزنده از تلاقی ستاره‌سازی و سیاست در سینمای معاصر خاورمیانه باقی خواهد ماند.

بازی در فیلم ایرانی «سرزمین فرشته‌ها» و بردن جایزه سیمرغ بلورین بهترین نقش اول زن

سلاف فواخرجی در جشنواره فیلم فجر ایران حضور داشت و برنده جایزه سیمرغ بلورین شد — این موضوع یکی از اتفاقات برجسته‌ی حضورش در سینمای ایران در سال‌های اخیر است.

او برای نقش‌آفرینی در فیلم ایرانی «سرزمین فرشته‌ها» موفق شد سیمرغ بلورین بهترین نقش اول زن و جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم فجر را دریافت کند؛ این جایزه یکی از معتبرترین نشان‌های افتخار در سینمای ایران است که هر سال در جشنواره فیلم فجر اهدا می‌شود.

فیلم فجر مهم‌ترین رویداد سینمایی ایران است که هر ساله در تهران برگزار می‌شود و جوایز آن که به «سیمرغ بلورین» معروف هستند، در بخش‌های مختلف از جمله بهترین بازیگر زن، بهترین کارگردان، بهترین فیلم و… اهدا می‌شوند.

در مراسم همان دوره جشنواره، حضور سلاف فواخرجی به‌عنوان بازیگر غیرایرانی که توانست در رقابت با بازیگران برجسته‌ی سینمای ایران این جایزه را به‌دست آورد توجه رسانه‌ها را جلب کرد و به بحث در شبکه‌های خبری و فرهنگی تبدیل شد.

او برنده جایزه ویژه هیات داواران بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم «سرزمین فرشته ها» شد. البته این جایزه ظاهرا فقط برای این بازیگر تعریف شده بود چرا که سیمرغ بلورین بازیگر نقش اول زن به آزیتا حاجیان برای فیلم «کافه سلطان» تعلق گرفت. 

سولاف فواخرجی پس از دریافت جایزه در سخنانی گفت: جایزه‌ای که من دریافت کردم یک جایزه صرف نیست بلکه یک گواهی برای جایگاهی است که من در آن ایستاده‌ام، جایی که برخی از بیان مواضع صریح در آن امتناع می‌کنند. 

وی ادامه داد: سینما به من آموخت سریع‌ترین بیان برای حقایق انسانی است و تصاویر حقیقی و واقعی را در بالاترین درجات، جلوی ظلم نشان می‌دهد.

این بازیگر خاطرنشان کرد: به همین دلیل و هزاران دلیل به سازندگان این فیلم درود می‌فرستم، زیرا سینما را صنعت ندیده و سینما را شجاعت، خلاقیت و بیان‌حقیقت می‌بینند.

سولاف فواخرجی بیان کرد: درود میفرستم ‌به سینمای ایران که زیبایی، عدالت و کنشگری را از هم‌جدا نکرده است.

وی افزود: از فیلم فجر تشکر می‌کنم، همچنین از گروه داوران و حاضران و خبرنگاران ‌و تصویربرداران. 

این بازیگر گفت: از منوچهر محمدی که پدر خوانده این فیلم بود ‌تشکر میکنم، همچنین از بابک خواجه پاشا که معلم و استاد خوبی برای من بود و جایگاه بالایی برای من دارد و بازیگران این فیلم تشکر می‌کنم.

وی مطرح کرد: این جایزه را به مردم غزه که جنگ را تحمل می‌کنند، تقدیم می‌کنم.

سولاف فواخرجی در پایان برای مردم ایران دعا کرد و گفت: ان شاءالله خداوند نگهدار ایران و هر ایرانی باشد.