نوتام چیست و فرآیند صدور آن چگونه است؟

راستان| نوتام (NOTAM) که مخفف عبارت Notice to Airmen به معنای «اخطار به خلبانان»،‌ اطلاعیه‌های رسمی هستند که خلبانان را از اطلاعات موقت یا زمان‌حساس مرتبط با ایمنی پرواز آگاه می‌کنند. این اطلاعیه‌ها طیف وسیعی از موارد را شامل می‌شوند، از بسته شدن باند فرودگاه و نقص تجهیزات ناوبری گرفته تا محدودیت‌های فضای هوایی و برگزاری رویدادهای ویژه. با بررسی نوتام‌، خلبانان می‌توانند تصمیمات آگاهانه گرفته، از رعایت مقررات اطمینان حاصل کرده و خطرات احتمالی را قبل و در طول پرواز پیش‌بینی کنند. درک نوتام‌ مهارتی حیاتی است که هم دانشجویان خلبانی و هم خلبانان باتجربه باید داشته باشند.

نوتام چیست؟

نوتام در واقع یک اطلاعیه‌ فوری است که خلبانان و دیگر فعالان حوزه هوانوردی مانند کنترلرهای ترافیک هوایی را از تغییرات موقت یا خطرات احتمالی در مسیر پرواز یا یک فرودگاه آگاه می‌کند. این اطلاعیه‌ها می‌توانند شامل مواردی مثل بسته بودن یک باند فرودگاه، برگزاری رزمایش‌های نظامی، فعالیت‌های خاص در یک محدوده هوایی، یا حتی برگزاری یک نمایش هوایی باشند که بر فضای پروازی تأثیر می‌گذارد.

به بیانی دیگر، نوتام مثل یک سیستم «هشدار لحظه‌ای» برای خلبانان است. بخش بسیار مهمی از هر بریفینگ قبل از پرواز را تشکیل می‌دهد. در حالی که ابزارهای برنامه‌ریزی پرواز، یک دید کلی از مسیر می‌دهند، نوتام‌ دقیقاً روی اتفاقاتی تمرکز می‌کند که همین حالا در حال وقوع است. مثلاً از کار افتادن چراغ‌های یک باند اصلی یا حضور گروهی از چتربازان در نزدیکی مسیر پرواز. بنابراین نادیده گرفتن یک نوتام می‌تواند غیرقانونی یا حتی خطرناک باشد.

اهمیت اطلاع به‌موقع از نوتام در هوانوردی

در صنعت هوانوردی، آگاهی برابر با ایمنی است. نوتام اطلاعات حیاتی درباره تغییرات حریم هوایی، خطرات احتمالی و الزامات قانونی در اختیار خلبانان قرار می‌دهد. تبدیل کردن بررسی آن‌ها به بخشی ثابت از برنامه‌ریزی پرواز باعث می‌شود خلبانان:

•     از موانع غیرمنتظره و مناطق پروازی ممنوعه دوری کنند.
•     مسیرهای ایمن‌تر و کارآمدتری را در نظر بگیرند.
•     مطابق مقررات FAA پرواز کنند.
•     با اعتمادبه‌نفس و آگاهی محیطی بیشتر هر پرواز را انجام دهند.

انواع مختلف نوتام چیست؟

نوتام‌ها (NOTAMs) انواع مختلفی دارند که هر کدام برای اطلاع‌رسانی در مورد شرایط یا تغییرات خاص در عملیات هوانوردی طراحی شده‌اند. برخی از انواع اصلی نوتام‌ها عبارتند از:

Domestic NOTAM: این نوع از نوتام‌ها برای اطلاع‌رسانی در مورد شرایط و تغییرات داخلی، شامل تغییرات در فرودگاه‌ها، مسیرهای پروازی، یا مناطق خاص برای پروازها صادر می‌شوند. معمولاً اطلاعاتی در مورد تعمیرات باند فرودگاه، بسته‌شدن موقت فرودگاه‌ها یا محدودیت‌های پروازی در این دسته قرار می‌گیرند.

Flight Information NOTAM: حاوی اطلاعات کلی و عمومی در مورد شرایط پروازی، تغییرات در رویه‌های پروازی و سایر اطلاعات مهمی است که بر تمام پروازها در یک منطقه خاص تأثیر می‌گذارد. این نوع از نوتام‌ها معمولاً برای اطلاع‌رسانی به خلبانان در مورد تغییرات طولانی‌مدت یا تغییراتی که بر تعداد زیادی از پروازها تأثیر می‌گذارند، استفاده می‌شود.

Permanent NOTAM: نوتام دائمی به اطلاعاتی اطلاق می‌شود که به‌طور دائمی یا برای مدت طولانی معتبر هستند و معمولاً به‌طور مکرر تغییر نمی‌کنند. این نوع نوتام‌ها شامل اطلاعاتی هستند که بر روی نقشه‌های هوانوردی، قواعد و مقررات پرواز، و یا ویژگی‌های دائمی فرودگاه‌ها و فضاهای هوایی تأثیر می‌گذارند.

Special NOTAM: این نوع از نوتام‌ها برای اطلاع‌رسانی درباره شرایط خاص و اضطراری یا تغییرات غیرمنتظره صادر می‌شوند که به‌طور موقت شرایط پروازی را تغییر می‌دهند. این می‌تواند شامل شرایط جوی، تمرینات نظامی یا فعالیت‌های غیرمترقبه باشد که تأثیر زیادی بر پروازها دارد.

چه کسانی مجوز صدور هشدار نوتام را دارند؟

صدور هشدار نوتام یک فرآیند مهم در صنعت هوانوردی است و تنها افراد یا سازمان‌هایی مجاز به صدور هستند که دارای صلاحیت و مسئولیت‌های مشخصی در این زمینه باشند. به‌طور کلی، مجوز صدور نوتام به دسته‌های زیر تعلق می‌گیرد:

•     سازمان هواپیمایی کشوری
•     مراکز کنترل ترافیک هوایی
•     فرودگاه‌ها
•     مقامات نظامی
•     سازمان‌های تخصصی مانند سازمان‌های هواشناسی

فرآیند صدور نوتام چگونه است؟

فرآیند صدور هشدار نوتام یک سیستم ساختارمند و سازمانی است که برای اطلاع‌رسانی به خلبانان و دیگر افراد عملیات هوانوردی در مورد تغییرات یا وضعیت‌های خاص در فضای هوایی، فرودگاه‌ها و شرایط پروازی طراحی شده است. این فرآیند معمولاً از مراحل زیر پیروی می‌کند:

•     تشخیص نیاز به صدور نوتام
•     جمع‌آوری اطلاعات و تأیید شرایط
•     صدور نوتام
•     اطلاع‌رسانی به خلبانان و دیگر افراد
•     مدت زمان اعتبار و به‌روزرسانی نوتام‌ها
•     لغو نوتام‌ها

در مجموع، فرآیند صدور نوتام یک عملیات هماهنگ بین مقامات مختلف هوانوردی محسوب می‌شود که هدف آن افزایش ایمنی پروازها و اطلاع‌رسانی به تمامی افراد مرتبط با صنعت هوانوردی است.

عواقب عدم صدور نوتام در هوانوردی

عدم صدور به‌موقع یا کامل نوتام می‌تواند عواقب جدی و خطرناکی برای صنعت هوانوردی داشته باشد. نوتام‌ به‌عنوان ابزاری حیاتی برای اطلاع‌رسانی خلبانان از تغییرات مهم در شرایط پروازی و زیرساخت‌های هوایی عمل می‌کنند. عدم وجود این اطلاعات می‌تواند منجر به حوادث هوایی، تأخیر در پروازها، افزایش هزینه‌ها و کاهش ایمنی پرواز شود. در ادامه به برخی از عواقب مهم عدم صدور نوتام اشاره می‌کنیم:

•     حوادث هوایی
•     تأخیر در پروازها
•     افزایش هزینه‌ها
•     کاهش ایمنی پرواز
•     اختلال در عملیات پروازی

در صورت وقوع حادثه هوایی ناشی از عدم صدور نوتام، سازمان‌های مسئول ممکن است با پیگرد قانونی مواجه شوند.

تفاوت نوتام‌ در کشورهای مختلف

نوتام‌ها توسط یک مرجع رسمی هوانوردی صادر می‌شوند، برای مثال در اروپا توسط آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا یعنی European Union Aviation Safety Agency (EASA) و نهادهای ملی هر کشور، و در ایالات متحده توسط Federal Aviation Administration (FAA)، این کار صورت می‌گیرد.

نکته مهم اینجاست که شیوه نگارش و ساختار این اطلاعیه‌ها در همه کشورها یکسان نیست. بیشتر کشورها از فرمت استاندارد سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری یعنی International Civil Aviation Organization (ICAO) پیروی می‌کنند. این فرمت بسیار ساختارمند و کدگذاری‌شده است و با هدف استانداردسازی بین‌المللی طراحی شده تا در سراسر جهان قابل فهم باشد.

در قالب ICAO معمولاً بخش‌هایی مانند شماره نوتام، محل مربوطه، زمان شروع و پایان اعتبار، و یک خط Qualifier برای فیلتر خودکار اطلاعات وجود دارد. این ساختار باعث می‌شود سیستم‌های نرم‌افزاری بتوانند نوتام‌های مرتبط را به‌صورت خودکار دسته‌بندی و پردازش کنند.

در مقابل، ایالات متحده در حال حاضر برای اطلاعیه‌های داخلی خود از یک قالب بومی (Domestic Format) بهره می‌برد که از نظر شماره‌گذاری، اختصارات و ساختار با قالب ICAO تفاوت دارد. برای مثال، نوتام‌های داخلی آمریکا از کدهای ICAO استفاده نمی‌کنند و دارای انواع خاص و منحصر‌به‌فردی هستند.