عزیز نصیرزاده؛ پنجمین وزیر دفاع که به شهادت رسید

راستان| عصرایران نوشت: در میان فرماندهان و مقامات شهیدی که ظهر چهارشنبه (20 اسفند 1404) و در دوازدهمین روز جنگ آمریکا و اسراییل با ایران، تشییع شدند، دو تن، وزیر دفاع و وزیر اسبق دفاع بودند و بدین ترتیب شمار وزیران شهید دفاع در جمهوری اسلامی ایران به 5 تَن رسید؛ بیش از هر وزارت دیگری.

این در حالی است که تصور غالب این است که نقش وزارت دفاع در ساختار نیروهای مسلح بیشتر تدارکاتی، لجستیکی و حمایتی است تا فرماندهی. کما این‌که بعد از ادغام وزارت دفاع و وزارت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نام آن به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تغییر یافت.

نام وزیر دفاع بیشتر در امور صنایع دفاعی و موشکی و پشتیبانی و تدارکاتی شنیده می‌شود تا اعلام مواضع نیروهای مسلح چون هم ارتش و سپاه فرمانده دارند و هم هر دو زیر نظر رییس ستاد کل نیروهای مسلح به شمارند و مهم‌تر از همه ذیل فرماندهی کل قوا تعریف می‌شوند که در جمهوری اسلامی با رهبری است در حالی که وزیر دفاع، عضوی از دولت است که از مجلس رأی اعتماد می‌گیرد هر چند که روشن است معرفی او فارغ از تقسیم‌بندی‌های سیاسی با هماهنگی با ستاد کل نیروهای مسلح صورت می‌پذیرد و روال این است که با رأی اعتماد بالا موفق به کسب وزارت می‌شوند.

تنها مورد چالش‌برانگیز در جلب رأی اعتماد در سال 1380 و برای وزارت علی شمخانی بود که با عنوان دریاسالار شهید تشییع شد و آن هم به خاطر آن بود که در انتخابات سال 1380 در حالی که عضو دولت اول خاتمی بود با رییس خود به رقابت برخاست. کاری که مصطفی هاشمی‌طبا هم انجام داد و در دولت دوم حذف شد ولی علی شمخانی دوباره معرفی شد و وقتی برخی نمایندگان اعتراض کردند آن که به حمایت برخاست نماینده تأثیرگذار آن دوره- محسن آرمین- بود و حمایت و نطق او سبب شد علی شمخانی بار دیگر وزیر دفاع شود و رابطه او با اصلاح‌طلبان و دست کم شخص خاتمی بهتر از دیگران فرماندهان بود.

شهادت دو وزیر دفاع فعلی و سابق و دومی در جایگاه رییس شورای دفاع (‌و نه شورای عالی دفاع) در کنار رهبری عالی جمهوری اسلامی و فرماندهی کل قوا مانع توجه به اهمیت این موضوع شد و این نوشته برآن است تا یادآوری کند شمار وزیران شهید دفاع به 5 نفر می‌رسد و این عدد را جای دیگر نمی‌بینیم. 

خلافی خودروتو الان ببین، با پلاک و کد ملی، بدون نیاز به مراجعه حضوری
خلافی خودروتو الان ببین، با پلاک و کد ملی، بدون نیاز به مراجعه حضوری

شمار وزیران شهید کم نیست؛ چه آنها که حین وزارت به شهادت رسیدند مانند آن 4 نفر در انفجار حزب جمهوری اسلامی در 7 تیر 1360 (عباس‌پور/ نیرو، فیاض‌بخش/ بهزیستی، موسی کلانتری/ راه و ترابری و محمود قندی/ پست و تلگراف) یا بعدتر در مناصب دیگر (رجایی و باهنر وزیران پیشین آموزش و پرورش) یا دو وزیر دولت مهندس بازرگان که در ادبیات رسمی از آنها با عنوان شهید یاد نمی‌شود ( کاظم سامی/ بهداری و داریوش فروهر/ کار) اما وزیر دفاع تنها سمتی است که هم در حین مسؤولیت و هم با این سابقه شهید داشته است؛ این 5 نفر: مصطفی چمران، جواد فکوری، سید موسی نامجوی، علی شمخانی و عزیز نصیرزاده.

سه نفر از اینان در سال 1360 به شهادت رسیدند و دو تن در 1404 و همین نشان می‌دهد سالی که هنوز به پایان نرسیده چه سال پرحادثه ای بوده کما این که آیت‌الله خامنه‌ای نیز در همان سال 60 یک بار ترور شده بود و آقای شمخانی هم در نخستین روز جنگ 12 روزه از ترور جان به در برد.

شهیدان نامجوی و نصیرزاده حین وزارت به شهادت رسیدند و چمران و فکوری و شمخانی سابقه وزارت دفاع داشتند.

این اشاره هم جالب است که عزیز نصیرزاده یک سال بعد از شهادت نامجوی و فکوری وارد ارتش شد و سابقه پیش از انقلاب ندارد.

در سال 61 دانشگاه ها تعطیل بود و بعد از بازگشایی نسبی کنکور دیر هنگام  برای برخی رشته ها برگزار شد از این رو برخی داوطلبان دانشگاه ها در سال 61 بخت خود را با آزمون دانشکدۀ افسری آزمودند و از این رو می توان گفت ورودی های 61 این دانشکده طیفی متنوع را تشکیل می دادند که شاید اگر دانشگاه ها باز بود به رشته های دیگر روی می‌آوردند ولی همین ویژگی سبب شد استعدادهای بیشتری جذب ارتش شود و عزیز نصیرزاده 18 ساله در آن سال یکی از آنها بود که خلبان و فرمانده نیروی هوایی هم شد و در دولت مسعود پزشکیان با کسب 282 رأی رکورددار جلب اعتماد نمایندگان به حساب می‌آمد.

در فهرست 16 وزیر دفاع در جمهوری اسلامی از همه پرماجراتر علی شمخانی است که از سپاه به نیروی دریایی ارتش منتقل و دریادار شد. سپس به درجه دریابانی رسید و به خاطر شهادت از او با عنوان دریاسالار یاد می شود.

تنها وزیر دفاع دیگر که دریادار بوده احمد مدنی است؛ اولین وزیر دفاع بعد از انقلاب که با عنوان دریادار دکتر سید احمد مدنی کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شد و بعد از ابوالحسن بنی‌صدر قرار گرفت. دریادار شمخانی که در فکر و عمل شباهتی به او نداشت از یک نظر شبیه او رفتار کرد و آن نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری بود.

تشکیل مجدد شورای دفاع و این بار نه با عنوان شورای عالی دفاع که ذیل شورای عالی امنیت ملی جایگاه وزیر دفاع را ارتقا داد اما بهای سنگینی برای وزیر دفاع دولت پزشکیان داشت و در نشستی احتمالا با این اطمینان که آمریکا حین مذاکرات حمله نخواهد کرد به شهادت رسید.

اگر معیار شهادت در حین وزارت باشد او دومین است مانند موسی نامجوی و اگر پیشینه را هم لحاظ کنیم پنجمین و با افزودن چمران و فکوری و شمخانی.