انتقاد دستیار پزشکیان از قطعی اینترنت؛ دلیل قطع اینترنت بلین‌الملل هنوز روشن نیست

علی ربیعی، دستیار رئیس جمهور در امور اجتماعی در یادداشتی نوشت: با وجود سایه سنگین خطر جنگ بر کشور، بیش از هر زمان دیگری به اعتماد، همراهی و حمایت گسترده مردم نیاز داریم. در چنین وضعیتی، گام نخست، پرهیز از دستکاری جامعه و دوری از سیاست‌های درگیرکننده است؛ سیاست‌هایی که به جای آرام کردن جامعه، آن را درگیر، فرسوده و بی‌اعتماد می‌کنند.

 هر گوشی، با هر میزان از شنوایی می‌تواند دریابد که امروز مساله اینترنت به یکی از ملاک‌های جدی قضاوت جامعه درباره حکمرانی تبدیل شده است. اعتماد عمومی در شرایط جنگی، خود بخشی از امنیت ملی است، نه امر حاشیه‌ای. به‌رغم بررسی‌های متعدد، گفت‌و‌گو‌های فراوان و تلاش برای فهم منطق تصمیم‌گیری، هنوز دقیقا روشن نیست که قطع یا محدودسازی اینترنت بین‌الملل بر چه مبنایی اتخاذ شده و چرا تداوم یافته است.
طبیعی است که در شرایط جنگی یا بحران‌های امنیتی، دولت‌ها ممکن است محدودیت‌هایی را با استناد به ضرورت‌های امنیتی اعمال کنند و جامعه نیز در مقاطع کوتاه‌مدت، اگر منطق تصمیم برایش توضیح داده شود، با آن همراهی کند. اما مساله از جایی آغاز می‌شود که محدودیت‌ها طولانی، مبهم و نابرابر می‌شوند؛ جامعه محدودیت کوتاه‌مدت و توضیح داده شده را بهتر می‌فهمد تا محدودیتی فرسایشی، بی‌زمانبندی و بی‌توضیح. وقتی همزمان نوعی «اینترنت ویژه» یا «اینترنت پرو» برای گروه‌هایی خاص برقرار است، این پرسش جدی شکل می‌گیرد که آیا واقعا با یک ضرورت فنی و امنیتی فراگیر مواجهیم یا با نوعی سیاست محدودسازی نابرابر که هزینه آن فقط بر دوش مردم عادی افتاده است؟

جامعه ممکن است محدودیت امنیتی کوتاه‌مدت را تحمل کند، اما تبعیض در دسترسی را امنیت نمی‌فهمد؛ آن را بی‌عدالتی می‌فهمد. در شرایط بحران، مردم شاید سختی را تحمل کنند؛ اما تبعیض را به سادگی فراموش نمی‌کنند. اینجاست که یک تصمیم ظاهرا فنی از مرز مدیریت امنیتی عبور می‌کند و به مساله‌ای عمیقا اجتماعی و سیاسی تبدیل می‌شود. تصمیمی که به نام امنیت اتخاذ می‌شود، اگر برای مردم توضیح داده نشود، اگر زمانبندی روشنی نداشته باشد و اگر تبعیض‌آمیز به نظر برسد، می‌تواند آثار ضد امنیتی تولید کند. 

امنیت فقط با ابزار‌های کنترلی حفظ نمی‌شود؛ امنیت پایدار بر اعتماد، عدالت ادراک شده و احساس کرامت روزمره مردم استوار است. هیچ سیاست امنیتی، وقتی اعتماد عمومی را فرسوده کند، در بلندمدت امنیت‌ساز باقی نمی‌ماند.

اینترنت امروز دیگر ابزار لوکس یا صرفا بستری برای سرگرمی نیست؛ بخشی از زیرساخت زندگی روزمره است. اقتصاد، آموزش، درمان، ارتباطات خانوادگی، کسب‌وکار‌های کوچک، پژوهش، رسانه، خدمات بانکی، حمل‌ونقل، کار فریلنسرها، ارتباطات حرفه‌ای و حتی سلامت روان مردم به آن گره خورده است. وقتی اینترنت بین‌الملل مختل یا قطع می‌شود، فقط چند سایت از دسترس خارج نمی‌شوند؛ بخشی از زندگی عادی مردم متوقف می‌شود. برای بسیاری، این اختلال یعنی تعلیق کار، از دست رفتن درآمد، قطع ارتباط حرفه‌ای، افزایش اضطراب و تشدید احساس بی‌ثباتی.

مننبع: اعتماد