بابا کرم واقعی که بود و چرا رقص او اینقدر مشهور و ماندگار شد؟

نوشته‌اند باباکرم یکی از لوطی‌های قدیمی تهران معرفی کرده‌اند که برای خوشحال کردن بچه‌ها، شروع به حرکت دادن سر، گردن و دست‌ها در کوچه می‌کرد و می‌رقصید.

متأسفانه بیشتر این مطالب، درست نیستند و مشخص نیست اولین‌بار چه کسی آن را نقل کرده است. تنها واقعیتی که در این نوشته‌ها وجود دارد، این است که مرحوم کریم‌زاده، قصاب محله بوده و از پهلوان‌های قدیمی تهران قدیم به شمار می‌رفت که البته به رسم همه جوانمردان و باستانی‌کاران، از فقرا دستگیری می‌کرد.

در این منابع ذکر شده که او هنگام عبور از کوچه پس کوچه‌های محله، با آب‌نبات از بچه‌های فقیر و یتیم ساکن در اطراف محله‌های سیروس، مولوی و بوذرجمهری پذیرایی می‌کرد. بچه‌ها نیز با دیدن او خوشحال شده و بابا کرم صدایش می‌زدند و این لوطی بامرام برای اینکه آنها را شاد کند، به رقص می‌پرداخت.

برای اطلاع از صحت و سقم این موضوع، کافی است به سخنان دختر مرحوم کریم‌زاده مراجعه کنیم. او گفته است: «پدرم یک پهلوان و جوانمرد واقعی بود و اینطور نبود که فقط به خاطر خوش‌رفتاری با کودکان، باباکرم نام گرفته باشند، بلکه محب اهل بیت (ع) و خاصه، مرید امیرالمومنین (ع) بودند و اهل دستگیری از فقرا. به همین دلیل هم مورد احترام واقع شدند.»

او درباره رقص پدرش در کوچه‌ها برای شادی کودکان گفته است: «رقصی که به باباکرم شهرت دارد، ربطی به مرحوم پدر ما ندارد و این تلقی نادرستی است که این رقص را اولین‌بار بابا کرم انجام دادند. اساساً پدر ما در کسوت این دست کار‌ها نبودند.»

در نوشته‌هایی که در باره زندگی بابا کرم در دسترس عموم قرار دارد، اینطور ذکر شده که همسر بابا کرم شعر‌های رقص بابا کرم را برای نشان دادن محبت و دوست داشتن مرحوم کریم‌زاده سروده است، این درحالی است که محسن مهدیان روزنامه‌نگار در یادداشتی با عنوان «سرنوشت شاعر و خواننده ترانه بابا کرم»، شاعر اصلی این شعر را «حسین همدانیان» معرفی کرده که اتفاقاً دختر مرحوم بابا کرم آن را تأیید کرده و گفته است: «شاعر ترانه بابا کرم، آقای حسین همدانیان است و مادر ما نقشی در سرودن این شعر نداشتند.»

مهدیان در ادامه یادداشت خود نوشته است: «این دست آهنگ‌های تخت حوضی و کوچه بازاری مربوط به حسین همدانیان است که بعد‌ها بسیار فقیر شد و در آسایشگاه سالمندان از دنیا رفت.»

به هرحال، باباکرم ابهت خاصی در محله داشت. به قدری جاذبه داشت که همه از او حساب می‌بردند، اما زور و بازوی خود را برای دفاع از مظلوم به کار می‌گرفت. با کودکان به‌خصوص آنهایی که فقیر بودند، خوش‌رفتاری می‌کرد و همه این خصلت‌ها را از گود زورخانه به ارث برده بود.

چرا رقص بابا کرم مشهور شد؟

رقص بابا کرم بازمانده از دهه ۱۳۲۰ و از رقص‌های به اصطلاح کوچه بازاری و تخته حوضی است که بسیار مورد محبوبیت قرار گرفته‌است. 

در میان رقص‌های فولکلور ایرانی، رقص «باباکرم» ویژگی‌های خاصی دارد و منحصراً توسط مردان اجرا می‌شود. در بابا کرم از رقص شانه و کمر استفاده می‌شود و رقاص لباس سیاه و سفید جاهلی بر تن می‌کند و معمولاً لنگی را بر گردن آویزان کرده و از آن در طول اجرای رقص استفاده می‌کند. این آهنگ برای اولین بار با صدای حسین همدانیان اجرا شد که از آهنگ‌های فولکلور ایرانی به حساب می‌آید. ترانه بابا کرم از ساخته‌های فتح الله ریاحی هنگساز ایرانی است.

متن آهنگ:

هرچقدر ناز کنی ناز کنی

باز تو دلدار منی

هرچقدر عشوه کنی

ادا بیای

باز تو غمخوار منی

با با کرم

دوست دارم

با با کرم

دوست دارم‌ای دریغا که ندانسته گرفتار شدم‌ای دریغا که ندانسته گرفتار شدم

اول عشق و خوشی نزد تو من خوار شدم

با با کرم

دوست دارم

با با کرم

دوست دارم