رضا شاه چگونه ترسناک‌ترین و مخوف‌ترین وزیر خود را انتخاب کرد؟

راستان | عبدالحسین تیمور تاش یکی از بنیان‌گذاران سلسله پهلوی، بزرگ‌ترین ناطق پارلمانی عصر مشروطیت و اولین وزیر مقتدر رضا شاه بود. او در میان اطرافیان به عنوان فردی توانمند، بی‌باک و سخنور، اما مخوف و ترسناک شناخته می‎ شد که در مقطعی ۸ ساله یار غار رضا شاه شد. ماجرای انتخاب این وزیر مخوف و ترسناک بسیار خواندنی است. 

به گزارش راستان به نقل از «زی‌سان»، پس از آن‌که رضا خان پهلوی پس از تصمیم مجلس موسسان برای واگذاری سلطنت دائمی کشور به او در روز ۲۴ آبان ۱۳۰۴ در مجلس شورای ملی حضور یافت، مراسم تحلیف را به جا آورد و رسما پادشاه ایران شد؛ موضوع انتخاب وزیر دربار مطرح شد. در ماجرای تعیین وزیر دربار، رضا شاه برای انتخاب وزیر مقتدر و ترسناک خود استدلال‌های جالبی را مطرح می‌کند. ابراهیم خواجه نوری که یکی از بازیگران عصر اول قدرت‌گیری رضا شاه و حکومت پهلوی بود این روایت را این‌گونه نقل می‌کند:

چند روز پیش از انجام تشریفات تغییر سلطنت روزی سردار سپه، فرمانده کل قوا و نخست وزیر ایران سرزده وارد دفتر مخصوص شد. آن روز بطور قطع می‌دانست که پیش از اینکه ماه به نیمه برسد شیر و خورشید ایران در جقه او خواهد درخشید، و دیگر این دفعه قضیه جمهوریت پیش نخواهد آمد. مردم حق داشتند جمهوری نخواهند. جمهوریت حکومت جمهوری عجب کلمات قشنگ بی معنائی، آیا جمهور هم میتواند حکومت کند؟ آنهم یک همچه جمهوری! عجب خامی بودم من...

پس از اینکه مدتی در حال ورانداز کردن این قبیل افکار در دفتر مخصوص قدم زد، یک مرتبه سربلند کرد و به بهرامی گفت خوب چند روز دیگر درباری خواهیم صحیح داشت و بنابر این وزیر درباری باید جست‌و‌جو کرد باید وزیر درباری که شایسته دربار پهلوی باشد پیدا نمود. دبیر اعظم قیافه متین خود را در همان آرامی طبیعی خود نگهداشته و در حال سکوت با ژست مؤدبی تصدیق کرد... دبیر اعظم فکری کرد و بین چند نفر مردد شد بالاخره گفت اگر حضرت اشرف مقتضی بدانند تیمورتاش برای این کار بد نیست، زیرا اولاً چند زبان خارجی میداند و ثانیاً به رسم و آداب جدید خوب آشناست و به علاوه خیلی خوش برخورد و خوش معاشرت و با هوش است. 

سردار سپه مدتی به فکر فرو رفت البته تمام این صفاتی که دبیر اعظم شمرد است. برخورد‌هایی که در مدت وزارت عدلیه و وزارت فوائد عامه تیمورتاش داشت به خاطرش آمد و دید واقعاً او همه این صفت‌ها را واجد است. بعلاوه خیلی هم سریع الانتقال و زود تصمیم بگیر و کاربر به نظر می‌آید. از اینها گذشته صفت خیلی مفیدتری برای من دارد و آن اینست که در کار‌های پرنسیبی تعصب دو آتشه ندارد و همچنین، چون مثل خود من تربیت نظامی دیده لابد به دیسیپلین و اطاعت کورکورانه معتقد است و قطعاً میداند که زور بهترین و سریع الاثرترین قانون‌ها است. من حالا کی را بیاورم که بگوید یا حتی در دلش فکر کند فلان عمل خلاف قانون اساسی و فلان دستور با اصول مشروطه وفق نمی‌دهد. 

اگر با این اصول می‌شد کاری از پیش برد مردم با وجود بت‌هایی که داشته و دارند اظهار عجز نکرده و با التماس افسار خود را به دست من نمی‌دادند. خیر هر ملتی مستحق همان حکومتی است که دارد و ملت ایران مستحق زور است. من وزیر درباری میخواهم که مثل اشخاص ضعیف تمام آرزو‌های خود را از تکه پاره‌های قوانین مندرس نطلبد. من وزیر درباری میخواهم که حقیقتاً مظهر قدرت دربار پهلوی باشد... پس از مدتی تفکر حضرت اشرف سربلند کرد و بالحن ملایمی که از شدت ملایمت در این موارد خواب آلود بنظر می‌آمد گفت تیمورتاش بد نیست، ولی حیف که با خارجی‌ها زیاد رفت و آمد دارد.

به گزارش «زی‌سان»، «عبدالحسین تیمورتاش» «سردار معظم خراسانی»، ملقب به «معزز الممالک» فرزند «کریم‌دادخان نردینی بجنوردی» بود. او سمت‌های مختلفی در ایران داشت، از جمله نمایندگی مجلس دوم و سوم، حاکم گیلان و دیگر سمت‌ها. علاوه بر اینها رهبری حزب ایران نو را به عهده داشت.

امیر معظم در حدود سال ۱۲۶۰شمسی (روایت‌های دیگر ۱۲۵۸) در یک خانواده اشرافی در «نردین» از توابع خراسان، چشم به جهان گشود. او برای تحصیل عازم عشق‌آباد در روسیه شد. وی در کابینه سوم و چهارم رضاخان (۱۳۰۴-۱۳۰۳ هـ.. ش)، وزیر فوائد عامه بود و پس از جلوس رضاخان به سلطنت، از ۱۳۰۴، وزیر دربار پهلوی اول شد.

پس از ۸ سال یا غار بودن پادشاه، به دستور رضاشاه، تیمورتاش را در ۳ دی ۱۳۱۱ دستگیر کردند و در ۹ مهر ۱۳۱۲، در زندان قصر، به طرز فجیعی به قتل رساندند. 

او به ظن جاسوسی برای شوروی دستگیر شد. «باژانوف»، افسر اطلاعاتی شوروی و آقاپگف، از ماموران اطلاعاتی شوروی ارتباط تیمورتاش با شوروی را تایید می‌کنند، اما همچنان در تایید صحت این ادعا، مستندات دقیقی وجود ندارد.