جزییات جلسه مهم در کاخ سفید؛ ترامپ در حال بررسی حملهٔ هدفمند به ایران است

راستان| رئیس‌جمهور ترامپ به مشاورانش گفته است که اگر دیپلماسی یا یک حمله هدفمند اولیه آمریکا نتواند ایران را وادار کند از برنامه هسته‌ای خود دست بکشد، در ماه‌های آینده حمله‌ای بسیار گسترده‌تر را با اهداف گسترده‌تر بررسی خواهد کرد؛ این موضوع را افرادی آگاه از مذاکرات داخلی دولت اعلام کرده‌اند.

به گزارش نیویورک تایمز، قرار است مذاکره‌کنندگان ایالات متحده و ایران روز پنج‌شنبه در ژنو دیدار کنند؛ دیداری که به نظر می‌رسد آخرین تلاش برای جلوگیری از درگیری نظامی باشد. اما ترامپ هم‌زمان در حال بررسی گزینه‌های اقدام نظامی در صورت شکست مذاکرات است.

به گفته مشاوران، هرچند هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده، ترامپ به انجام یک حمله اولیه در روزهای آینده تمایل نشان داده است؛ حمله‌ای که هدف آن نشان دادن جدیت آمریکا به رهبران ایران و واداشتن آنها به پذیرش کنار گذاشتن توانایی ساخت سلاح هسته‌ای است.

اهداف مورد بررسی شامل مقرهای نظامی، تأسیسات هسته‌ای ایران و برنامه موشک‌های بالستیک این کشور است.

ترامپ به مشاورانش گفته اگر این اقدامات ایران را به پذیرش خواسته‌های آمریکا متقاعد نکند، احتمال یک حمله نظامی گسترده‌تر در اواخر سال جاری را باز خواهد گذاشت [...]

در داخل دولت نیز تردیدهایی وجود دارد که آیا چنین هدفی صرفاً با حملات هوایی قابل تحقق است یا نه. در پشت صحنه، پیشنهادی جدید از سوی هر دو طرف در حال بررسی است که می‌تواند راهی برای جلوگیری از جنگ فراهم کند: اجازه یک برنامه بسیار محدود غنی‌سازی هسته‌ای صرفاً برای اهداف پزشکی و درمانی.

مشخص نیست آیا دو طرف با این پیشنهاد موافقت خواهند کرد یا خیر. این پیشنهاد در حالی مطرح شده که دو ناوگروه هواپیمابر آمریکا به همراه ده‌ها جنگنده، بمب‌افکن و هواپیمای سوخت‌رسان در فاصله‌ای قرار گرفته‌اند که امکان حمله به ایران را دارند.

ترامپ روز چهارشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید درباره طرح‌های حمله به ایران گفتگو کرد. در این جلسه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور؛ مارکو روبیو، وزیر خارجه؛ ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش؛ جان رتکلیف، رئیس سیا؛ و سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید حضور داشتند.

این گزارش بر اساس گفتگو با چند مقام آمریکایی آگاه از این نشست تهیه شده است. هیچ‌یک به دلیل حساسیت موضوعات نظامی و اطلاعاتی حاضر به ذکر نام خود نشدند.

در جلسه، ترامپ از ژنرال کین و رتکلیف خواست درباره راهبرد کلی در قبال ایران نظر دهند. ژنرال کین بیشتر از منظر عملیاتی توضیح داد که ارتش چه توانایی‌هایی دارد و رتکلیف نیز وضعیت میدانی و پیامدهای احتمالی عملیات را تشریح کرد.

در عملیات ماه گذشته برای بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، ژنرال کین احتمال موفقیت را بالا ارزیابی کرده بود. اما در مورد ایران نتوانسته همان میزان اطمینان را ارائه دهد، زیرا ایران هدفی بسیار پیچیده‌تر است.

ونس که سال‌ها خواستار احتیاط بیشتر در مداخلات خارجی بوده، با حمله مخالفت نکرد، اما پرسش‌های جدی و دقیقی درباره ریسک‌ها و پیچیدگی‌های عملیات مطرح کرد.

پیش‌تر، گزینه‌هایی شامل اعزام نیروهای ویژه به داخل ایران برای تخریب تأسیسات هسته‌ای یا موشکی — از جمله سایت‌هایی که در عمق زمین و خارج از برد تسلیحات متعارف آمریکا قرار دارند — بررسی شده بود. اما چنین عملیاتی بسیار خطرناک ارزیابی شد و فعلاً کنار گذاشته شده است.

فرماندهان ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی نیز درباره تأثیر یک جنگ طولانی با ایران بر آمادگی نظامی آمریکا، از جمله ناوها، سامانه‌های پاتریوت و ناوگان حمل‌ونقل و شناسایی، ابراز نگرانی کرده‌اند.

کاخ سفید از اظهار نظر درباره روند تصمیم‌گیری ترامپ خودداری کرد.

در حالی که ایران احتمالاً آخرین پیشنهاد خود را در روزهای دوشنبه یا سه‌شنبه ارائه خواهد داد، مواضع دو طرف سخت‌تر شده است. استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، اعلام کرده تنها نتیجه قابل قبول برای آمریکا «صفر شدن غنی‌سازی» است.

اما عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در مصاحبه‌ای تأکید کرد که ایران حاضر نیست از «حق» خود برای تولید سوخت هسته‌ای طبق معاهده عدم اشاعه دست بکشد.

یکی از پیشنهادهای مورد بحث، طرحی است که از سوی رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مطرح شده است. بر اساس این پیشنهاد، ایران اجازه خواهد داشت مقادیر بسیار محدودی سوخت هسته‌ای برای اهداف پزشکی تولید کند.

ایران سال‌هاست در راکتور تحقیقاتی تهران — تأسیساتی نزدیک به ۶۰ سال قدمت — ایزوتوپ‌های پزشکی تولید می‌کند؛ تأسیساتی که در دوره شاه و در چارچوب برنامه «اتم برای صلح» توسط آمریکا تأمین شد.

در صورت پذیرش این طرح، ایران می‌تواند ادعا کند همچنان غنی‌سازی انجام می‌دهد، در حالی که ترامپ نیز می‌تواند بگوید همه تأسیساتی که امکان ساخت سلاح هسته‌ای را فراهم می‌کردند تعطیل شده‌اند.

اما روشن نیست آیا ایران حاضر است برنامه صنعتی گسترده فعلی خود را به یک برنامه بسیار محدود تقلیل دهد یا خیر. همچنین مشخص نیست ترامپ با هرگونه غنی‌سازی، حتی برای اهداف پزشکی، موافقت کند.

در حالی که ایران تأکید می‌کند هنوز فرصت برای راه‌حل دیپلماتیک وجود دارد، آمریکا بزرگ‌ترین تمرکز نظامی خود در منطقه از زمان آماده‌سازی برای جنگ عراق را ایجاد کرده است: دو ناوگروه هواپیمابر، ده‌ها جنگنده و بمب‌افکن، و سامانه‌های ضد موشکی.

ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» در مدیترانه در حال حرکت به سمت سواحل اسرائیل است.

در عین حال، اظهارات مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، درباره حق اسرائیل بر بخش‌هایی از خاورمیانه، موجب نارضایتی کشورهای عربی شده است؛ کشورهایی که واشنگتن امیدوار است دست‌کم با حمله احتمالی به ایران مخالفت علنی نکنند.

در داخل دولت آمریکا نیز درباره اهداف نهایی اختلاف نظر وجود دارد: جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، حمایت از معترضان ایرانی، نابودی زرادخانه موشکی ایران یا پایان دادن به حمایت تهران از حماس و حزب‌الله.

با این حال، مقامات اروپایی تردید دارند که فشار نظامی بتواند رهبری ایران را وادار به کنار گذاشتن برنامه‌ای کند که به نماد مقاومت در برابر آمریکا تبدیل شده است. افزون بر آن، حمله نظامی آمریکا ممکن است واکنشی ملی‌گرایانه در ایران ایجاد کند، حتی در میان کسانی که خواهان پایان حکومت هستند.