تخریب ساختمان قدیم مجلس در حمله هوایی به تهران

سجاد عسگری، دبیر کمیته پیگیری حفاظت از خانه‌های تاریخی تهران در گفت‌و‌گو با ایسنا درباره آثار تاریخی که تا کنون در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران تخریب شده‌اند، براساس بررسی‌ها و مشاهدات اولیه، اظهار کرد: در جریان حمله هوایی دهم اسفندماه ۱۴۰۴ به میدان ارگ تهران، چند پلاک آن طرف‌تر کاخ گلستان، سازه‌ای قرار داشت که تخریب شد. بنا بر روایت‌ها آن محل یا دفتر امیرکبیر بوده و یا همان‌جایی که امیرکبیر بابی‌ها را زندانی کرد، که از آن سازه، یک سردر بسیار زیبا با نماد‌های فروهر و زرتشت باقی مانده بود که در کنار کلانتری بازار قرار داشت و در أن حمله هوایی کامل فروریخت.

او اضافه کرد: ساختمان دادگستری نیز در نزدیکی همان کلانتری، تاریخی بود که تخریب زیادی نداشته و شیشه‌های آن شکسته است. 

عسگری با اشاره به حمله‌های هوایی به محدوده کاخ سعدآباد در روز‌های نخستین جنگ، گفت: پیگیری‌ها و بررسی‌ها حاکی از این است که کاخ سعدآباد آسیبی ندیده است.

دبیر کمیته پیگیری خانه‌های تاریخی تهران ادامه داد: شنیده شده است که کاخ مرمر هم در حملات هوایی به محدوده پردیس حکومتی و ساختمان مجمع تشخیص مصلحت نظام (کاخ سنا) احتمالا با آسیب‌هایی مواجه شده است، اما هنوز اطلاعات دقیقی از میزان و شکل آسیب واردشده در اختیار نیست.

عسگری همچنین با استناد به عکس‌های هوایی که از ساختمان مجلس سنای قدیم (کاخ سنا) منتشر شده است، گفت: دسترسی برای بررسی از نزدیک به این محل وجود ندارد، اما پس از حملات چند روز پیش عکس‌های هوایی منتشر شد که تایید می‌کند سقف این ساختمان، اثر «حیدر غیایی»، ریخته و تخریب، جدی بوده است.

به گزارش ایسنا، بنابر اطلاعات موجود، ساختمان مجلس یا کاخ سنا که بعد‌ها به مجلس شورای اسلامی سابق و سپس به مجمع تشخیص مصلحت نظام اختصاص داده شد، به سال ۱۳۲۸ هجری شمسی توسط حیدر غیایی و محسن فروغی طراحی شده و در سال ۱۳۳۴ به بهره‌برداری رسیده است. ساختمان در تقاطع خیابان امام خمینی و فلسطین در زمینی مستطیل‌شکل احداث شده است. طرح سقف سالن که اکنون تخریب شده، از گنبد مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان و نحوه اجرای آن از گنبد مسجد جامع عباسی الهام گرفته شده است.

فضای داخلی ساختمان سنای قدیم که بعد‌ها به مجلس شورای اسلامی و سپس مجمع تشخیص مصلحت نظام اختصاص داده شد.

سجاد عسگری، دبیر کمیته پیگیری حفاظت از خانه‌های تاریخی تهران در ادامه این گفت‌و‌گو با ایسنا یادآور شد: این سازه زیر نظر وزارت میراث فرهنگی درحال مرمت بود.

او اضافه کرد: این ساختمان، محل برگزاری جلسات مجلس خبرگان، شورای عالی استان‌ها و مجلس دانش‌آموزی که زمانی وجود داشت، بود. به همین دلیل در برخی رسانه‌ها به اشتباه ساختمان سنا را به مجلس خبرگان نسب داده‌اند، درحالی که آنجا دفتر مجمع تشخیص مصلحت نظام است.

عسگری ادامه داد: ساختمانی در کنار سنا وجود دارد که زمانی موزه سابق نگارستان بود، که در واقع کاخ ملکه مادر محمدرضا، تاج‌الملوک بود که پس از ترور محمدرضا شاه، کاخ مرمر به موزه پهلوی تبدیل می‌شود و فرح این ساختمان را که اکنون محل مجلس خبرگان است، خریداری می‌کند و به موزه نگارستان تبدیل می‌شود. این ساختمان سه سال موزه بود، بعد از انقلاب تعطیل شد و آثار آن هم به موزه هنر‌های تزئینی در کریم‌خان منتقل شد. بعد که این موزه هم تعطیل شد، آن آثار به موزه رضا عباسی و موزه هنر‌های تزئینی اصفهان منتقل شد و در نهایت آن ساختمان به محل مجلس خبرگان رهبری تبدیل شد که حتما در حمله‌های اخیر آسیب دیده است. پشت همین ساختمان، کتابخانه سابق مجلس سنا قرار داشت که آن هم به احتمال زیاد آسیب دیده است.

عسگری ادامه داد: در حمله هوایی به میدان بهارستان، ساختمان کلانتری که به دوره پهلوی تعلق داشت و دارای ارزش‌های هنری و معماری زیبایی بود، کامل تخریب شده است. براساس بازدید‌های صورت‌گرفته هم مشاهده شد در ساختمان مجلس قدیم شیشه‌ها شکسته است.

دبیر کمیته پیگیری خانه‌های تاریخی تهران همچنین گفت: احتمال زیاد در حمله به پردیس حکومتی، ساختمان سابق کاخ نخست‌وزیری که به دفتر ریاست جمهوری تبدیل شده، همچنین کاخ اختصاصی یا کاخ سفید که محل زندگی ولیعهد جوان، محمدرضا پهلوی در دوره جوانی تا دهه ۴۰ بود، احتمالا آسیب دیده باشند ولی درباره میزان این آسیب‌ها هنوز اطلاعات دقیقی در دست نیست و باید پایش شود.

عسگری با ابراز نگرانی نسبت به وضعیت دیگر سازه‌های تاریخی تهران که در معرض حمله‌های هوایی قرار دارند، اظهار کرد: در محدوده خیابان امام خمینی و ولیعصر، ساختمان تاریخی پرفسور عدل قرار دارد که احتمال می‌دهیم در موج انفجار‌های اخیر، به آن آسیبی وارد شده باشد. بالاتر از کاخ مرمر هم کاخ عبدالرضا قرار دارد که دفتر قوه قضاییه است که از وضعیت آن اطلاعی نداریم و باید پایش دقیق‌تر انجام شود.

او یادآور شد: تمام مجموعه پردیس حکومتی شهید مطهری اصولاً کار مرحوم لرزاده ـ معمار ـ و هنرمندانی دیگر است که همگی ارزش تاریخی و معماری دارند.

عسگری گفت: کمیته پیگیری خانه‌های تاریخی فعلا از سرنوشت و وضعیت عمارت‌هایی، چون کلاه فرنگی عشرت‌آباد، کاخ مظفری در قصر فیروزه و وزارت دفاع (سلطنت‌آباد) پاسداران، ساختمان وارطان هوانسیان در ورودی زعفرانیۀ کاخ سعدآباد که در محدوده حملات هوایی قرار داشته‌اند، بی‌خبر است و به بررسی و پایش نیاز است.