وقتی به سر ضربه‌ای محکم وارد می‌شود، چه کنیم؟

راستان| وقتی به سر ضربه‌ای محکم وارد می‌شود، مغز در خطر صدماتی گاه جبران‌ناپذیر قرار می‌گیرد. بنابراین بسیار مهم است که بدانیم هنگام ضربات مغزی چه اقداماتی انجام دهیم تا جلوی عوارض طولانی‌مدت ناشی از آن را بگیریم.

حوادثی چون تصادفات رانندگی، سقوط از بلندی، صدمات ورزشی و البته آسیب‌های ناشی از انفجارهای بمب در این روزها، ممکن است افراد را به ضربه‌های مغزی مبتلا کند. پس از بروز این صدمات حتی اگر خفیف باشند باید از سر و مغز به‌درستی مراقبت کرد تا روند درمان به‌درستی پیش رود. زنان به‌دلیل ضعف در ماهیچه‌های گردن معمولا بیش از مردان در خطر صدمات مغزی هستند.

چگونگی صدمه به مغز در اثر ضربه

وقتی به سرتان ضربه می‌خورد، مغزتان به دیواره جمجمه برخورد می‌کند. این تکان شدید، سلول‌های عصبی را دچار تنش و کشیدگی و صدمه به غشاء آنها می‌کند. درنتیجه یون‌ها و انتقال‌دهنده‌های عصبی به درون جمجمه نشت کرده و عملکرد سلول‌های مغزی را از کار می‌اندازند. از آنجایی‌که سلول‌های مغزی فورا شروع به بازسازی و حفظ تعادل خود می‌کند، تمام انرژی مغز به این سمت گسیل می‌شود. بنابراین هنگام درمان باید از فعالیت‌های فیزیکی و فکری تا حد زیادی دور ماند تا فشار مضاعفی به مغز وارد نشود.

علائم ضربه ‌مغزی

ضربه‌ مغزی، بسته به شدت آنها، ممکن است منجر به بروز علائمی چون گیجی، تهوع، از دست دادن حافظه یا بیهوشی شود. البته گاهی‌اوقات ضربه به سر آنقدر شدید نیست که فرد بیهوش شود و احتمال دارد صدمات احتمالی نادیده گرفته شوند. بنابراین چنانچه پس از ضربه به سر، احساس خستگی مفرط، اختلال در دید، اشکال در خواب یا حساسیت‌پذیری بالا داشتید و این وضعیت تا چند هفته بعد از ضربه هم ادامه داشت، حتما به پزشک مراجعه کنید تا جلوی صدمات بیشتر گرفته شود.

اقدامات درمانی ضربه مغزی

معمولا چند هفته وقت لازم است تا فرد مبتلا به ضربه مغزی درمان شود که این مدت برای ۱۰ تا ۲۰ درصد از بیماران چند ماه یا حتی چند سال طول می‌کشد. درضمن هرچه سن فرد صدمه‌دیده بالاتر باشد، زمان بیشتری برای بهبود نیاز دارد.

پزشک متخصص برای تجویز روش درمان، ابتدا بیمار را معاینه کرده تا میزان صدمه به گردن یا احتمال خونریزی درون جمجمه را بررسی کند. سپس او با توجه به شدت ضربه مغزی، نوع درمان و مدت زمان استراحت را اعلام می‌کند. البته روزهای اولیه پس از ضربه‌ مغزی، حتی با وجود درد، مسکن تجویز نمی‌شود. زیرا داروهای تسکین‌دهنده علائم ناشی از ضربه‌ها را می‌پوشانند. معمولا یک درصد از افراد مبتلا به ضربه مغزی به جراحی مغز نیاز دارند.

مراحل درمان ضربه مغزی

اقدام فوری

پس از ضربه مغزی، اگر بیهوش نشده‌اید اما چیزی یادتان نمی‌آید یا نمی‌توانید تعادل‌تان را حفظ کنید، آرام و بی‌حرکت بمانید و منتظر کمک‌های اورژانس باشید.  

۲۴ ساعت اولیه ضربه مغزی

حداقل تا ۲۴ ساعت اول پس از ضربه مغزی تنها نمانید. در این مدت باید تحت نظر پزشک باشید.

۱ تا ۷ روز اول

تا ۷ روز هیچ فعالیت فیزیکی انجام ندهید و روی موضوعی متمرکز نشوید. درواقع باید استراحت مطلق داشته باشید. حتی بازی، ارسال پیامک، کتاب خواندن و تماشای تلویزیون هم مضر هستند. درغیر اینصورت مغز بهبودی کامل خود را به‌دست نمی‌آورد و درمان آن طول می‌کشد.

 ۸ تا ۲۱ روز پس از ضربه مغزی

وقتی علائم ضربه مغزی فروکش کردند و هنگام متمرکز شدن روی موضوعی، سردرد نگرفتید، می‌توانید به‌مرور به زندگی عادی روزمره‌تان برگردید. اما محتاط و آرام این کار را انجام دهید. اگر سردردتان بازگشت، دوباره استراحت کنید.

با گذراندن دوره استراحت مطلق بنابر نظر پزشک متخصص می‌توانید از ضربه مغزی جان سالم به‌در ببرید.