سنگ کیسه صفرا چطور ایجاد می‌شود و چرا زنان در معرض خطر بیشتری هستند؟

سنگ کیسه صفرا یکی از شایع‌ترین مشکلات گوارشی است که در زنان شایع‌تر است.

به گزارش همشهری آنلاین سنگ کیسه صفرا در نتیجه متبلور شدن صفرا منشا می‌گیرد، ماده‌ای که به هضم چربی‌ها و جذب برخی ویتامین‌ها کمک می‌کند. صفرا در کبد ساخته می‌شود و به کیسه صفرا، اندامی کوچک و گلابی شکل که آن را تغلیظ و ذخیره می‌کند، منتقل می‌شود.

سنگ کیسه صفرا توده‌های جامدی هستند که هنگام متبلور شدن صفرای ذخیره شده ایجاد می‌شوند. قطر اکثر آنها کمتر از دو و نیم سانتی‌متر است، اما می‌توانند به کوچکی یک دانه شن یا به بزرگی یک توپ گلف باشند. اکثر سنگ‌های کیسه صفرا عمدتاً از کلسترول تشکیل شده‌اند. بقیه - که به عنوان سنگ‌های رنگدانه‌ای شناخته می‌شوند - از نمک‌های کلسیم و بیلی‌روبین، محصول تجزیه گلبول‌های قرمز خون، ساخته شده‌اند.

سنگ‌های کلسترولی زمانی تشکیل می‌شوند که صفرای مایع در کیسه صفرا حاوی کلسترول بیشتری نسبت به آنچه نمک‌های صفراوی می‌توانند حل کنند، باشد. سنگ‌های کلسترولی همچنین ممکن است در صورتی که کیسه صفرا آنطور که باید منقبض و تخلیه نشود، ایجاد شوند. سنگ‌های رنگدانه‌ای با برخی عوارض پزشکی، از جمله بیماری کبد، برخی از انواع کم‌خونی و عفونت مجاری صفراوی مرتبط هستند.

سنگ‌های کیسه صفرا زمانی که هر یک از مجاری حامل صفرا از کبد یا کیسه صفرا (یا آنزیم‌های گوارشی از لوزالمعده) به روده کوچک را مسدود می‌کنند، مشکلاتی ایجاد می‌کنند.

چرا زنان در معرض خطر بیشتری هستند؟

هورمون زنانه استروژن کلسترول را در صفرا افزایش می‌دهد و هورمون زنانه پروژسترون تخلیه کیسه صفرا را کند می‌کند و به همین علت احتمال تشکیل سنگ صفرا در زنان بیشتر است.

چاقی یکی دیگر از عوامل خطر است، زیرا بدن‌هایی که چربی بیشتری دارند، استروژن بیشتری تولید می‌کنند. به طور متناقضی، کاهش سریع وزن نیز خطر را افزایش می‌دهد، زیرا رژیم‌های غذایی بسیار کم‌کالری در تولید صفرا اختلال ایجاد می‌کنند و بنابراین باعث تبلور بیشتر کلسترول می‌شوند. سنگ کیسه صفرا همچنین در افراد مبتلا به دیابت یا هر بیماری که انقباضات کیسه صفرا یا تحرک روده را کاهش می‌دهد، مانند آسیب نخاعی، بیشتر احتمال دارد ایجاد شود.

علائم سنگ کیسه صفرا

اکثر افرادی که سنگ کیسه صفرا دارند، از آن بی‌اطلاع هستند و سنگ ممکن است فقط به طور اتفاقی، از طریق سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن انجام شده به دلایل دیگر، کشف شود. علائم عمدتاً زمانی ایجاد می‌شوند که سنگ‌ها از مجرای صفرا عبور می‌کنند یا آن را مسدود می‌کنند و باعث قولنج صفراوی می‌شوند.

این حملات زمانی رخ می‌دهند که کیسه صفرا منقبض می‌شود (معمولاً در پاسخ به یک وعده غذایی چرب) و سنگ‌ها را فشار می‌دهد تا مجرای کیسه صفرا را مسدود کند. علامت اصلی درد است، معمولاً در قسمت بالای شکم یا در سمت راست شکم (درست زیر قفسه سینه)، که در عرض یک ساعت به بیشترین شدت می‌رسد و می‌تواند تا چند ساعت ادامه یابد. این درد می‌تواند تیز و چاقو مانند یا درد عمیق باشد. گاهی اوقات به پشت یا شانه راست تیر می‌کشد. همچنین ممکن است حالت تهوع و استفراغ وجود داشته باشد.

سنگ گیر کرده در مجرا همچنین می‌تواند مشکلات جدی‌تری از جمله التهاب کیسه صفرا، التهاب لوزالمعده یا التهاب مجاری صفراوی در کبد ایجاد کند. هر یک از این بیماری‌ها می‌تواند باعث درد شدید و سایر علائم، از جمله زردی، تب بالا، لرز و استفراغ شود. درمان معمولاً نیاز به بستری شدن در بیمارستان و اغلب برداشتن سنگ از طریق جراحی دارد.