جابجایی مرز‌های توان بشر؛ سباستین ساوه دونده کنیایی سریع‌ترین ماراتن تاریخ را ثبت کرد

زمان دو ساعت برای ماراتن «شاخ غولی» بود که ورزشکاران سال‌ها به دنبال «شکستن» آن بودند و شاید بتوان آن را با آرزوی دست‌نیافتنی دونده‌های ۱۰۰ متر برای دویدن زیر ۹ ثانیه مقایسه کرد.

این دونده ۳۰ ساله کنیایی با عبور از خط پایان و ثبت زمان یک ساعت و ۵۹ دقیقه و ۳۰ ثانیه (۱:۵۹:۳۰)، رکورد پیشین کلوین کیپتوم در ۲ ساعت و ۳۵ ثانیه (۲:۰۰:۳۵) را که در سال ۲۰۲۳ ثبت شد، بیش از یک دقیقه بهبود بخشید.

الیود کیپچوگه، دونده اسطوره‌ای استقامت، نخستین مردی بود که در سال ۲۰۱۹ ماراتن را در کمتر از دو ساعت دوید، اما آن رکورد به دلیل شرایط کنترل‌شده، در فهرست رکورد‌های رسمی ثبت نشد.

ساوه که هنگام عبور از نیمه مسیر با زمان یک ساعت و ۲۹ ثانیه در مسیر ثبت رکورد جهانی قرار داشت، توانست در نیمه دوم مسابقه سرعتش را افزایش دهد و حتی سریع‌تر از زمان کیپچوگه بدود.
او پیش از ۱۶ کیلومتر آخر فرار سرنوشت‌ساز را انجام داد و تنها یومیف کجلچا که برای نخستین بار در این مسافت شرکت می‌کرد، توانست پا‌به‌پای او پیش برود.

نکته شگفت‌انگیز این بود که کجلچا نیز با ثبت زمان یک ساعت و ۵۹ دقیقه و ۴۱ ثانیه (۱:۵۹:۴۱) دومین مردی شد که در شرایط مسابقه، زمان زیر دو ساعت را ثبت کرده است و در جایگاه دوم ایستاد.

جیکوب کیپلیمو، رکورددار نیمه‌ماراتن جهان، نیز زودتر از رکورد پیشین کیپتوم از خط پایان گذشت و با ثبت زمان ۲ ساعت و ۲۸ ثانیه (۲:۰۰:۲۸) در جایگاه سوم ایستاد.

ساوه به بی‌بی‌سی گفت: «حس خوبی دارم و بسیار خوشحالم. این روزی به یادماندنی است. مسابقه را خوب شروع کردیم. در نزدیکی پایان مسابقه احساس قدرت می‌کردم و وقتی سرانجام به خط پایان رسیدم و زمان را دیدم، بسیار هیجان‌زده شدم.»

در رقابت زنان، تیگیست آسفا از اتیوپی رکورد جهانی خود را بهبود بخشید؛ او با عملکردی هیجان‌انگیز در آخر مسابقه با پشت سر گذاشتن رقبای کنیایی خود، هلن اوبیری و جویسیلین جپکوسگی، با زمان ۲ ساعت و ۱۵ دقیقه و ۴۱ ثانیه (۲:۱۵:۴۱) از عنوان قهرمانی‌اش دفاع کرد.

مارسل هوگ، ورزشکار برجسته سوئیسی، نیز با پیروزی برای پنجمین سال متوالی در رقابت ویلچررانی مردان، به هشتمین قهرمانی در ماراتن لندن دست یافت و با رکورد دیوید ویر بریتانیایی مساوی کرد.

کاترین دبرونر هم عنوان قهرمانی ویلچررانی زنان را حفظ کرد؛ این ورزشکار سوئیسی در مراحل پایانی مسابقه توانست از تاتیانا مک‌فادن آمریکایی جلو بزند و از خط پایان بگذرد.

ساوه چگونه اسمش را وارد کتاب تاریخ کرد؟

پیش از مسابقه، بیشتر نگاه‌ها روی ساوه بود که پارسال با زمان ۲:۰۲:۲۷ قهرمان شده بود و این بار به دنبال شکستن رکورد کیپتوم در ماراتن لندن (۲:۰۰:۳۵) بود.

او این هفته به بخش ورزشی بی‌بی‌سی گفت که رکورد جهانی کیپتوم شکسته خواهد شد و وقتی از او درباره تبدیل شدن به نخستین فردی که در یک مسابقه رسمی زیر دو ساعت می‌دود پرسیدند، پاسخ داد: «امیدوارم و آرزو می‌کنم روزی من آن فرد باشم.»

ساوه سپتامبر گذشته در برلین نیز برای شکستن رکورد جهانی کیپتوم تلاش کرده بود و نیمه مسیر را با زمان ۶۰ دقیقه و۱۶ ثانیه پشت سر گذاشت، اما گرمای هوا در نهایت مانع از موفقیتش شد.

ولی در هوای عالی امروز لندن، ساوه با سرعت دوید و این دستاورد تاریخی را به‌دست آورد.

استیو کرام، مفسر بی‌بی‌سی و قهرمان سابق جهان، گفت: «اتفاقاتی در ورزش می‌افتد که آدم دلش می‌خواهد آنجا باشد و تاریخ‌سازی را از نزدیک ببیند. اگر از تلویزیون تماشا می‌کنید که خوش به حالتان، اما اگر در لندن هستید، این یک افتخار و اتفاق باورنکردنی است.»

«می‌گفتیم امروز روز شکستن رکوردهاست ولی فکر نمی‌کنم حتی در جسورانه‌ترین رویاهایمان هم چنین چیزی را پیش‌بینی می‌کردیم.»
ساوه که نیمه نخست مسیر مسابقه را در ۶۰ دقیقه و ۲۹ ثانیه پیمود، در ادامه سرعتش را چنان اضافه کرد که نیمه دوم ماراتن لندن را طی تنها ۵۹ دقیقه و یک ثانیه تمام کرد.

در طول تاریخ تنها ۶۳ مرد توانسته‌اند، مسافت نیمه‌ماراتن را با چنین سرعتی بدوند در حالی است که رکورد شخصی خود ساوه در نیمه‌ماراتن ۵۸ دقیقه و ۵ ثانیه است.

زمان‌های ثبت شده در فواصل مختلف مسیر نشان از افزایش مداوم سرعت دارد؛ او فاصله کیلومتر ۳۰ تا ۳۵ را در ۱۳:۵۴ دقیقه و بازه ۳۵ تا ۴۰ کیلومتر را در ۱۳:۴۲ دقیقه طی کرد که میانگین سرعت ۲:۴۵ دقیقه برای هر کیلومتر را نشان می‌دهد.

پائولا رادکلیف، رکورددار پیشین ماراتن زنان جهان، گفت: «طنین این اتفاق در سراسر جهان خواهد پیچید. مرز‌های دو ماراتن و معیار‌های سنجش سطح جهانی بودن یک ورزشکار، به معنای واقعی جابجا شده است. این درسی برای همه است؛ ما همیشه می‌گوییم 'مسابقه را خیلی سریع شروع نکنید'؛ آنها هوشمندانه شروع کردند و سرعتشان را بسیار خوب تنظیم کردند.»

شاهد اتفاقی «باورنکردنی» بودیم

ساوه از جدیدترین کفش‌های فوق‌حرفه‌ای حامی مالی خود، آدیداس، استفاده می‌کرد و در هر چهار ماراتنی که تاکنون شرکت کرده قهرمان شده است. او توانست رکورد شخصی‌اش در ماراتن را ۲ دقیقه و ۳۵ ثانیه بهبود ببخشد.

ساوه برای اینکه هیچ تردیدی باقی نماند، همواره تحت آزمایش‌های مکرر دوپینگ قرار می‌گیرد و پیش از شرکت در ماراتن برلین نیز ۲۵ بار آزمایش داده بود.

او گفت: «می‌خواهم از مردم بابت تشویق‌هایشان تشکر کنم. فکر می‌کنم آنها کمک زیادی می‌کنند، چون اگر آنها نباشند، چنین محبوبیتی نخواهید داشت. فریاد‌های تماشاگران باعث می‌شود احساس رضایت و قدرت کنید و بیشتر فشار بیاورید. به همین دلیل می‌گویم آنچه امروز برای من به دست آمد، تنها متعلق به من نیست، بلکه به همه ما در لندن تعلق دارد.»

مو فرح، دونده بریتانیایی دارنده چهار مدال طلای المپیک، در واکنش به رکورد ساوه گفت: «به اندازه کافی منتظر بودیم تا ببینیم یک انسان ماراتن را زیر دو ساعت می‌دود. این همیشه پرسش بزرگ ما بود. ما همین حالا شاهد اتفاقی باورنکردنی بودیم.»

منبع: بی بی سی