فیلم سینمایی «فیورد»: درام سرد کریستین مونجیو که دومین نخل طلای کن را برای او به ارمغان آورد

راستان: فیلم «فیورد» (Fjord) ساخته کریستین مونجیو، درام رومانیایی محصول سال ۲۰۲۶ است که فصل تازه‌ای را در کارنامه این فیلمساز رقم می‌زند. تقریباً ۲۰ سال پس از آنکه مونجیو برای نخستین بار با فیلم «۴ ماه، ۳ هفته و ۲ روز» نخل طلای کن را به دست آورد، او بار دیگر به جشنواره کن بازگشته است؛ این بار با فیلمی که اگرچه از رومانی فاصله می‌گیرد، همچنان دغدغه‌های همیشگی او درباره ابهام اخلاقی، فشار اجتماعی و رابطه پیچیده انسان با نهاد‌های اجتماعی را دنبال می‌کند.

به گزارش راستان، «فیورد» در نهایت موفق شد نخل طلای جشنواره کن ۲۰۲۶ را به دست آورد و مونجیو را به دومین پیروزی خود در مهم‌ترین بخش رقابتی این جشنواره رساند.

خانواده‌ای رومانیایی در چشم‌انداز سرد نروژ

به گزارش راستان، داستان فیلم درباره خانواده گئورگیو است؛ زوجی رومانیایی- نروژی و عمیقاً مذهبی که به همراه فرزندانشان به روستایی دورافتاده در کنار یک فیورد نروژی نقل مکان می‌کنند. خانواده به‌تدریج با همسایگانشان، خانواده هالبرگ، ارتباط برقرار می‌کند و فرزندان دو خانواده نیز با وجود آنکه در محیط‌هایی کاملاً متفاوت و بر اساس ارزش‌های آموزشی متفاوتی تربیت شده‌اند، با یکدیگر دوست می‌شوند.

چشم‌انداز باشکوه نروژ در ابتدا تصویری از آرامش و انزوا به دست می‌دهد. اما مونجیو از همین محیط زیبا به شکلی متناقض استفاده می‌کند. کوه‌ها، برف و آب‌های سرد فیورد به پس‌زمینه‌ای بصری برای افزایش تنش‌های اجتماعی تبدیل می‌شوند. منظره‌ای که در ابتدا آرام و ایده‌آل به نظر می‌رسد، به تدریج تحت تأثیر اختلافاتی قرار می‌گیرد که درون جامعه شکل گرفته‌اند.

وقتی ارزش‌های خانوادگی به مسئله‌ای عمومی تبدیل می‌شوند

درگیری اصلی زمانی آغاز می‌شود که الیا گئورگیو، دختر نوجوان خانواده، با بدن کبود به مدرسه می‌رود. چیزی که در ابتدا ممکن است صرفاً مسئله‌ای خصوصی درون یک خانواده به نظر برسد، خیلی زود به نگرانی جامعه تبدیل می‌شود. پرسش‌هایی درباره شیوه سخت‌گیرانه تربیت فرزندان خانواده گئورگیو مطرح می‌شود و این پرسش شکل می‌گیرد که آیا والدین از مرز میان اعتقادات مذهبی و رفتار غیرقابل‌قبول با کودکان عبور کرده‌اند یا نه.

مونجیو از این موقعیت برای ساختن تعارضی استفاده می‌کند که به‌سادگی نمی‌توان آن را به نبرد میان «خوب» و «بد» تقلیل داد. از یک سو خانواده‌ای قرار دارد که معتقد است اصول مذهبی و تربیتی‌اش مشروع و قابل دفاع است؛ از سوی دیگر، جامعه مدرن نروژ قرار دارد که بر اساس برداشت متفاوتی از حقوق کودکان و اختیارات والدین عمل می‌کند.

این اختلاف در نهایت به نظام قضایی کشیده می‌شود و یک اختلاف خانوادگی و خصوصی را به رویارویی میان دو تصور متفاوت از آزادی، مسئولیت و نظم اجتماعی تبدیل می‌کند.

سینمای مونجیو و ابهام اخلاقی

به گزارش راستان، یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های «فیورد» این است که مونجیو ظاهراً علاقه‌ای به ارائه یک پاسخ ساده ندارد. او به جای تعیین یک طرف به عنوان «حق» و طرف دیگر به عنوان «باطل»، بررسی می‌کند که وقتی انسان‌هایی با نظام‌های اخلاقی ناسازگار مجبور می‌شوند در یک جامعه مشترک زندگی کنند، چه اتفاقی رخ می‌دهد.

این رویکرد با سینمای قبلی مونجیو نیز ارتباط دارد. فیلم‌های او اغلب انسان‌های معمولی را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهند که در آن اخلاق فردی، انتظارات اجتماعی و قدرت نهاد‌ها با یکدیگر برخورد می‌کنند. با این حال، در «فیورد»، جابه‌جایی جغرافیایی یک لایه تازه به این تعارض اضافه می‌کند: هویت و ارزش‌های یک خانواده رومانیایی در برابر جامعه‌ای نروژی قرار می‌گیرد که درباره خانواده، فرد و حقوق کودکان پیش‌فرض‌های متفاوتی دارد.

مونجیو پس از دریافت نخل طلا تأکید کرد که حقیقت واحدی وجود ندارد و انسان‌ها باید با وجود داشتن ارزش‌های متفاوت، راهی برای همزیستی پیدا کنند.

دومین نخل طلای مونجیو

به گزارش راستان، پیروزی «فیورد» باعث شد این فیلم دومین اثر مونجیو باشد که نخل طلای جشنواره کن را دریافت می‌کند؛ نخستین بار در سال ۲۰۰۷ بود که «۴ ماه، ۳ هفته و ۲ روز» این جایزه را برای او به ارمغان آورد. فیلم ۲۰۲۶ همچنین از این جهت اهمیت دارد که نخستین فیلم بلند مونجیو است که به زبانی غیر از زبان رومانیایی ساخته شده است.

سباستین استن و رناته رینسوه از بازیگران اصلی فیلم هستند و «فیورد» به مونجیو اجازه می‌دهد دامنه سینمای خود را فراتر از جغرافیای رومانی گسترش دهد، بدون آنکه علاقه همیشگی او به تعارض اجتماعی و ابهام اخلاقی از بین برود.