تیم ملی ایران پشت مرز آمریکا؛ در تیخوانا «خطرناک‌ترین شهر جهان» چه خبر است؟

راستان | وقتی هواپیمای تیم ملی ایران در فرودگاه تیخوانا بر زمین نشست، بسیاری از ایرانی‌ها برای نخستین بار نام این شهر مکزیکی را شنیدند. شهری که در اخبار ورزشی به عنوان محل استقرار تیم ملی در جام جهانی مطرح شد، اما در رسانه‌های بین‌المللی سال‌هاست با لقب دیگری شناخته می‌شود؛ «یکی از خطرناک‌ترین شهر‌های جهان».

تیخوانا شهری است در شمال غربی مکزیک، در ایالت باخا کالیفرنیا؛ درست چسبیده به مرز ایالات متحده. اگر از مرکز شهر تنها چند دقیقه به سمت شمال حرکت کنید، به دیوار مرزی آمریکا می‌رسید. در آن سوی مرز، شهر آرام و ثروتمند سن‌دیگو قرار دارد و در این سوی مرز، تیخوانا؛ شهری که شکاف میان فقر و ثروت، مهاجرت، قاچاق و تجارت جهانی را می‌توان در خیابان‌هایش لمس کرد.

تیخوانا با جمعیتی نزدیک به دو میلیون نفر یکی از بزرگ‌ترین شهر‌های مکزیک به شمار می‌رود. مساحت آن حدود ۸۸۰ کیلومتر مربع است و به دلیل قرار گرفتن در ساحل اقیانوس آرام، آب‌وهوایی مدیترانه‌ای دارد؛ تابستان‌هایی گرم و خشک و زمستان‌هایی معتدل. میانگین دمای هوا در بیشتر ماه‌های سال بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است و همین ویژگی باعث شده آب‌وهوای آن بسیار مطبوع‌تر از شهر‌های بیابانی جنوب غرب آمریکا مانند توسان آریزونا باشد.

اما تیخوانا فقط یک شهر مرزی نیست؛ این شهر یکی از مهم‌ترین دروازه‌های زمینی جهان محسوب می‌شود. هر روز ده‌ها هزار نفر از گذرگاه مرزی سن ایسیدرو میان مکزیک و آمریکا عبور می‌کنند. کارخانه‌های بزرگ بین‌المللی، مراکز صنعتی، شرکت‌های فناوری و گردشگری درمانی بخش مهمی از اقتصاد شهر را تشکیل می‌دهند. بسیاری از آمریکایی‌ها برای درمان‌های پزشکی ارزان‌تر، دندانپزشکی یا خرید به تیخوانا سفر می‌کنند.

با این حال، چهره دیگر شهر بسیار تاریک‌تر است.

سال‌هاست تیخوانا در رتبه‌بندی‌های جهانی قتل و جنایت در صدر جدول قرار دارد. در برخی سال‌ها تعداد قتل‌های ثبت‌شده در این شهر از دو هزار مورد نیز فراتر رفته است. اگرچه آمار قتل در سال‌های اخیر تا حدودی کاهش یافته، اما همچنان سطح خشونت در این منطقه بسیار بالاست.

دلیل اصلی این وضعیت را باید در موقعیت جغرافیایی تیخوانا جست‌و‌جو کرد. این شهر نزدیک‌ترین و مهم‌ترین مسیر قاچاق مواد مخدر از مکزیک به ایالات متحده است. هر گروهی که کنترل تیخوانا را در دست داشته باشد، به یکی از سودآورترین مسیر‌های قاچاق جهان دسترسی پیدا می‌کند.

همین موضوع باعث شده کارتل‌های مواد مخدر سال‌ها برای تسلط بر شهر با یکدیگر بجنگند. کارشناسان امنیتی می‌گویند بخش عمده قتل‌ها نتیجه درگیری میان باند‌های سازمان‌یافته بر سر کنترل مسیر‌های قاچاق، فروش مواد مخدر و قاچاق انسان است.

در تیخوانا فقط مواد مخدر جابه‌جا نمی‌شود؛ هزاران مهاجر از آمریکای لاتین نیز هر سال خود را به این شهر می‌رسانند تا شاید بتوانند وارد ایالات متحده شوند. همین مسئله بازار بزرگی برای قاچاقچیان انسان ایجاد کرده است. مهاجرانی که پول عبور از مرز را می‌پردازند، گاه قربانی اخاذی، آدم‌ربایی یا خشونت گروه‌های جنایتکار می‌شوند.

تناقض بزرگ تیخوانا همین‌جاست؛ شهری که از یک سو میزبان کارخانه‌های مدرن، رستوران‌های شیک و مراکز گردشگری است و از سوی دیگر در برخی محله‌ها صحنه درگیری‌های خونین باند‌های تبهکار.

با این وجود، تصویری که از تیخوانا در رسانه‌ها ارائه می‌شود همیشه تمام واقعیت نیست. بخش زیادی از خشونت‌ها میان گروه‌های جنایتکار رخ می‌دهد و مناطق تجاری، گردشگری و مرکزی شهر معمولاً امنیت بیشتری دارند. میلیون‌ها نفر هر سال بدون مشکل از این شهر بازدید می‌کنند.

برای تیم ملی ایران نیز انتخاب تیخوانا بیشتر یک تصمیم استراتژیک بود تا یک انتخاب ورزشی. نزدیکی به مرز آمریکا، وجود امکانات تمرینی مناسب، دسترسی آسان به لس‌آنجلس و سیاتل و امکان مدیریت بهتر مشکلات ویزا باعث شد این شهر به پایگاه موقت ملی‌پوشان ایران تبدیل شود. در واقع بازیکنان ایران جام جهانی را از شهری آغاز می‌کنند که نماد دو چهره متفاوت است؛ از یک سو دروازه ورود به رویای آمریکایی و از سوی دیگر یکی از مشهورترین کانون‌های جنگ کارتل‌های مواد مخدر در جهان.

شاید به همین دلیل باشد که تیخوانا را می‌توان شهری دانست که در آن امید و خطر، ثروت و فقر، قانون و بی‌قانونی تنها با چند خیابان از یکدیگر فاصله دارند.

اطلاعات کلی درباره شهر تیخوانا

کشور: Mexico
ایالت: Baja California
جمعیت: حدود ۲ میلیون نفر
مساحت: حدود ۸۸۰ کیلومتر مربع
فاصله تا مرز آمریکا: کمتر از ۵ کیلومتر
شهر همجوار در آمریکا: San Diego
اقیانوس مجاور: Pacific Ocean
شهرت جهانی: مرکز تجارت مرزی، گردشگری درمانی و یکی از مهم‌ترین کانون‌های فعالیت کارتل‌های مواد مخدر